کتاب روبنده پوش مسندنشین

«روبنده‌پوش مسندنشین؛ زندگی و زمانه‌ی‌ حسن‌جهان» نوشته‌ی پریسا کدیور از مجموعه کتاب‌های «هما» است. این مجموعه، تک‌نگاری‌هایی درباره‌ی زنان نامدار و کمتر شناخته‌‌شده، اما بانفوذ تاریخ ایران است؛ زنانی نام‌آور در تاریخ ایران که در آشکار یا نهان صاحب قدرت و نفوذ بوده‌اند و کارهایی دشوار در روزگار خودشان انجام داده‌اند. حسن‌جهان خانم شاهزاده قاجار و دختر فتحعلی‌شاه قاجار بود. او چند بار مستقلا حکومت کردستان را برعهده داشت و از معدود زنانی بود که در دوره‌ی قاجار به مسند حکومت رسیدند. او زنی فرهیخته، بااستعداد و اهل سیاست و مملکت‌داری بود. حسن‌جهان پس از مرگ همسرش به مدت ده سال زمامداری ایالت وسیع و مهم کردستان را برعهده داشت و آخرین نماینده از نسل انگشت‌شمار زنان حکمران در نظم سیاسی کهن است که در دوره‌ی قاجار تحت عنوان نایب‌السلطنگی «زیر مقنعه کلاهداری کردند».
بخش عمده‌ی این کتاب درباره‌ی زندگی سیاسی «والیه»، لقبی که به خاطر دوران زمامداری‌ حسن‌جهان به او دادند، و مناسبات قدرت و رقابت‌های سیاسی درون خاندان اردلان، یکی از مهم‌ترین خاندان حاکم و متنفذ غرب ایران است. نویسنده کوشیده تا تصویری گسترده‌تری از والیه و زمانه‌ی او ارائه دهد. تجربه‌ی زیسته حسن‌جهان به عنوان عروس سلطنتی در خاندان اردلان و رنج‌هایی که مانند زنان همدوره خود در حریم زناشویی‌ به خاطر عیاشی‌ها و ازدواج مجدد همسرش متحمل شد تا کناره‌گیری‌ از قدرت و روی آوردن به عرفان و شکوفایی ذوق و قریحه شاعرانه‌اش، قطعات مختلف این تصویر هستند که در این کتاب به آن‌ها پرداخته شده است. پریسا کدیور مولف کتاب می‌گوید: «روبنده‌پوش مسندنشین صرفا بیوگرافی شاهزاده خانمی به نام حسن‌جهان نیست که دست بر قضا بر مسند حکمرانی ولایتی از ایران نشسته است؛ بلکه با وام‌گیری از رویکرد تاریخ‌نگاری اجتماعی در شرح زندگی سیاسی او به زوایای مختلف زیست زنانه در دوره‌ی قاجار می‌پردازد؛ ناامنی زنان پس از مرگ همسر، چالش ستاندن ارث خود و فرزندان‌شان، رنج و اندوه بی‌وفایی و جفاهای شوهر، تحمل دشواری‌های زندگی با هووهای متعدد، دور از دسترس بودن سوادآموزی برای دختران، نمونه‌هایی از این دست هستند. ضمن آن‌که مخاطب از رهگذر آشنایی با چگونگی ازدواج مصلحت‌جویانه حسن جهان، به شبکه‌سازی قدرت در دوره‌ی فتحعلی‌شاه از طریق ازدواج‌های سیاسی برای تحکیم پیوند دربار با والیان و روسای ایلات پی می‌برد.»
کتاب «روبنده‌پوش مسندنشین بعد از پیش‌گفتار در 9 فصل به تبار حسن جهان، تولد در حرم فتحعلی شاه، ازدواج با خسروخان اردلان، زندگی زناشویی حسن جهان، شرایط زندگی حسن جهان پس از مرگ همسرش، حکمرانی حسن جهان، «والیه»، مناسبات حاکمان اردلان با حکومت مرکزی، پایان حکومت والیه و والیه غزل‌سرا و دیوانش می‌پردازد.
«روبنده‌پوش مسندنشین؛ زندگی و زمانه‌ی حسن‌جهان» خواننده را با شرایط اجتماعی و زناشویی زنان و احوالات آنان در اندرونی‌های اوایل دوره قاجار آشنا می‌کند.