کتاب Everything Is Tuberculosis

در سال ۲۰۱۹، جان گرین در بیمارستانی در سیرالئون با پسری به نام هنری رایدر آشنا شد. هنری چنان کوچک و نحیف بود که گرین ابتدا تصور کرد حدود 9 سال دارد، اما او 17ساله و بخش بزرگی از زندگی‌اش را با بیماری سل گذرانده بود. این ملاقات، نقطه آغاز کتاب «همه‌چیز سل است»، اثر غیرداستانی جان گرین شد که در سال ۲۰۲۵ با عنوان اصلی «Everything Is Tuberculosis: The History and Persistence of Our Deadliest Infection» منتشر شد. گرین در این کتاب با پرسشی به‌ظاهر ساده روبه‌رو می‌شود: چگونه بیماری‌ای که دهه‌هاست راه‌های موثری برای پیشگیری و درمان آن وجود دارد، همچنان سالانه جان بیش از یک میلیون نفر را در جهان می‌گیرد؟ پاسخ او از محدوده پزشکی فراتر می‌رود و به تاریخ استعمار، فقر، نابرابری و تصمیم‌های سیاسی می‌رسد. سل در گذشته یکی از هولناک‌ترین بیماری‌های جهان بود و قرن‌ها پیش از کشف عامل میکروبی آن، زندگی انسان‌ها را دگرگون کرده بود. گرین تاریخ این بیماری را از خلال علم پزشکی، ادبیات و تحولات اجتماعی دنبال می‌کند. او نشان می‌دهد چگونه سل در فرهنگ اروپایی قرن نوزدهم، گاه بیماری شاعران و هنرمندان تصور می‌شد و نشانه‌های جسمانی آن حتی با ظرافت و زیبایی پیوند می‌یافت. این تصویر رمانتیک با واقعیت رنج بیماران و شرایط زندگی طبقات فرودست فاصله داشت. کشف عامل بیماری و سپس پیدایش آنتی‌بیوتیک‌ها امکان تازه‌ای برای درمان فراهم کرد، اما پیشرفت پزشکی به معنای دسترسی برابر انسان‌ها به دستاوردهای آن نبود. داستان هنری در سراسر کتاب با این تاریخ گسترده درهم می‌آمیزد. گرین از خلال تجربه او نشان می‌دهد درمان سل، به‌ویژه گونه‌های مقاوم به دارو، می‌تواند فرایندی طولانی و دشوار باشد. سوءتغذیه، امکانات ناکافی درمانی و هزینه‌های مراقبت، زندگی بیمار را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در چنین شرایطی، ابتلا به یک بیماری عفونی را نمی‌توان صرفا رویدادی زیستی دانست که مستقل از محیط اجتماعی رخ داده است. نویسنده تأکید می‌کند میکروب برای ایجاد بیماری ضروری است، اما احتمال ابتلا، شدت پیامدها و امکان درمان موفقیت‌آمیز، به شرایط زندگی انسان‌ها نیز وابسته‌اند. یکی از محورهای مهم کتاب، انگ اجتماعی بیماری است. گرین بررسی می‌کند چگونه در دوره‌های مختلف، مبتلایان به سل گاه مسئول وضعیت خود شناخته شده‌اند و بیماری آنان نشانه ضعف اخلاقی یا فرودستی اجتماعی تلقی شده است. چنین نگرشی می‌تواند بیماران را از مراجعه به مراکز درمانی بازدارد و بر رنج آنان بیفزاید. نویسنده همچنین به سیاست‌های دارویی و اقتصاد بهداشت جهانی می‌پردازد و می‌پرسد چرا منابع و امکانات لازم برای مقابله با بیماری‌ها به یک اندازه در اختیار جوامع مختلف قرار نمی‌گیرند. ویژگی برجسته «همه‌چیز سل است» شیوه پیونددادن سرگذشت یک انسان با تاریخ پزشکی و مناسبات قدرت است. گرین، که پیش‌تر با رمان‌هایی مانند «بخت پریشان» شناخته شده بود، از توانایی روایی خود برای نزدیک‌کردن آمارهای انتزاعی به تجربه زندگی بیماران استفاده می‌کند. بااین‌حال، کتاب پژوهشی جامع درباره همه ابعاد کنترل سل نیست. تأکید نویسنده بر میراث استعمار، نابرابری جهانی و مسئولیت کشورهای ثروتمند، گاهی مجال کمتری برای بررسی دقیق نقش سیاست‌گذاری داخلی، نظام‌های حقوقی و تفاوت عملکرد دولت‌ها باقی می‌گذارد. همچنین نباید از وجود درمان‌های موثر نتیجه گرفت‌ ریشه‌کن‌کردن بیماری صرفا به تصمیم سیاسی وابسته است؛ مقاومت دارویی، دشواری تشخیص و پیچیدگی‌های انتقال بیماری نیز موانعی واقعی‌اند. «همه‌چیز سل است» برای خوانندگانی که به تاریخ پزشکی، سلامت عمومی و نسبت علم با عدالت اجتماعی علاقه دارند، اثری تأمل‌برانگیز است. اهمیت کتاب در این پرسش نهفته است که چرا برخی بیماری‌ها پس از پیشرفت علم از زندگی گروهی از انسان‌ها تقریبا ناپدید می‌شوند، اما برای گروهی دیگر همچنان تهدیدی روزمره باقی می‌مانند؟ سرگذشت هنری نشان می‌دهد فاصله میان دانستن راه درمان و فراهم‌کردن امکان درمان، می‌تواند به اندازه فاصله میان زندگی و مرگ تعیین‌کننده باشد.