کتاب تاریخ تاریخ روزنامه‌ نگاری

«تاریخ تاریخ روزنامه‌نگاری (به انضمام تصحیح رساله‌های مطبوعاتی روزگار قاجار)» اثری به خامه و پژوهش سیدفرید قاسمی است که با هدف ارتقای تاریخ‌نگاری رسانه‌ها از سطح وقایع‌نگاری‌های پراکنده به ساحت نقد روش‌شناختی و تاریخ‌نگاری درجه‌دوم، سرفصلی تازه در بازیابی و تصحیح انتقادی متون بنیادی حوزه مطبوعات‌پژوهی ایران می‌گشاید. قاسمی که دهه‌ها از عمر علمی خود را صرف گردآوری، تدوین و صیانت از اسناد مطبوعاتی این سرزمین کرده است، در این مجلد بر نیازی مبرم و ساختاری در زیست دانشگاهی و پژوهشی دست می‌گذارد؛ رویه فرساینده و ناسالمی که طی آن، بسیاری از نویسندگان معاصر بی‌توجه به پیشرفت‌های دانشی و یافته‌های متأخر، به تکرار طوطی‌وار و ارجاع به متون سلف بسنده می‌کنند و خطاهای روایی، کاستی‌های ارجاعی و افتادگی‌های آشکار آن‌ها را بی کم‌وکاست بازتولید می‌نمایند.
مولف در فصل نخست با عنوان مطبوعه‌پژوهان، جغرافیای تاریخی و کارنامه آغازین تلاش‌ها برای ثبت سیاهه جراید فارسی را ترسیم می‌کند و از نخستین کتاب‌شناسی زنکر تا گزارش‌های دیوانی، اسناد اطلاعاتی سفارتخانه بریتانیا و کارنامه پیشگامانی چون محمدمهدی تبریزی، محمدعلی تربیت، علی‌محمد شیبانی کاشانی، احمد کرمانی، عبدالمحمد علی‌زاده اصفهانی، هیاسینت لویی رابینو، احمدعلی سپهر، سیدعبدالرحیم خلخالی، اداره انطباعات وزارت معارف، سیدحسن تقی‌زاده و حسن مقدم را به بوته سنجش می‌کشد تا نشان دهد تکوین آگاهی تاریخی درباره نشریات، خود دستخوش چه تنگناها، محدودیت‌های دسترسی و گرایش‌های زمانه بوده است. گام بنیادین و انضمامی اثر در فصل دوم با عرضه تصحیح علمی و انتقادی دو متن مرجع روزگار قاجار تجلی می‌یابد؛ رساله پیشگام صورت جراید ایران و جرایدی که در خارج ایران به زبان فارسی طبع شده است تحقیق هیاسینت لویی رابینو، و اثر ورقی از دفتر تاریخ مطبوعات ایرانی و فارسی نوشته محمدعلی تربیت که با ترجمه و حواشی ادوارد براون شهرت یافت. قاسمی با حاشیه‌نویسی‌های مستند و گره‌گشا در قالب هامش، اشتباهات تقویمی، کاستی‌های شناسنامه‌ای و لغزش‌های متنی این دو رساله را پالایش می‌کند و امکان خوانش هم‌زمان متن اصلی متقدمان و تصحیحات علمی پسینیان را در یک مجلد فراهم می‌سازد تا محققان از سردرگمی در میان داده‌های ناهمخوان رهایی یابند.
در نهایت «تاریخ تاریخ روزنامه‌نگاری (به انضمام تصحیح رساله‌های مطبوعاتی روزگار قاجار)» اثری است که نگرشی پیش روی پویندگان تاریخ معاصر، علوم ارتباطات و مطالعات عصر مشروطه می‌گذارد تا دریابند ثبت کارنامه روشنگری در ایران، در گرو حاکمیت انضباط روش‌شناختی، احیای سنجیده اسناد و ایستادگی در برابر بازتولید رخوت‌آمیز داده‌های کهنه است.