کتاب استبدال

استبدال در معنای عام یعنی عوض کردن چیزی یا چیزی را به‌جای چیز دیگر خواستن. استبدال همچنین یکی از مفاهیمی است که در اندیشۀ دینی و قرآنی بر آن تاکید بسیاری شده است. سنت استبدال در قرآن بیان‌کنندۀ این است که خداوند می‌فرماید: «من اراده و دینی دارم و می‌خواهم دینم در زمین محقق شود؛ اما این اختیار را گذاشتم که ببینم انسان‌ها کدام را انتخاب می‌کنند.» استبدال زمانی پیش می‌آید که گروهی از مردم بگویند می‌خواهیم مسیر درستی که انتخاب کرده‌ایم را عوض کنیم. البته کسانی که با خداوند پیمان بستند و ایمانی مستحکم دارند، به مسیرشان ادامه می‌دهند و آن را عوض نمی‌کنند. نتایج استبدال تا همیشه در زندگی انسان باقی می‌ماند. 

همیشه افراد بر سر انتخاب و آزادی اراده اختلاف‌نظر دارند. بعضی معتقدند که خداوند بر همۀ امور قادر و تواناست و انتخاب انسان تغییری در ساختار این جهان ایجاد نمی‌کند چرا که همه‌چیز درنهایت به اراده خداوند وابسته است. گروهی دیگر نیز معتقدند که انسان با قدرت عقل و اراده می‌تواند در تمام امور قدرت انتخاب داشته باشد و می‌تواند بسیاری از مسائل را تغییر دهد. سعید جلیلی در سلسه جلسات بنیاد اندیشۀ سیاسی که در سال ۱۳۹۵ برگزار کرد، به بررسی مفهوم استبدال در تاریخ اسلام پرداخت. این کتاب شامل مجموعه سخنرانی‌های اوست که در هفت گفتار جمع‌آوری شده‌اند.