کتاب سیزده

کتاب «سیزده» نوشته‌ی استیو کاوانا، نویسنده‌ی ایرلندی و وکیل سابق دادگستری، رمانی تریلر جنایی در مورد وکیل مدافعی است که پیش از ورود به دنیای وکالت، کلاهبرداری حرفه‌ای بوده و حالا همان مهارت‌های خواندن آدم‌ها و کشف نقطه‌ضعف‌ها را در خدمت دفاع از موکلانش به کار می‌گیرد. داستان با پرونده‌ای آغاز می‌شود که از همان صفحات نخست توجه رسانه‌ها را به خود جلب می‌کند: رابرت سولومن ستاره‌ی شناخته‌شده‌ی هالیوود، درست در آستانه‌ی موفقیتی تازه، به قتل همسرش جنیفر متهم می‌شود. شواهد به‌گونه‌ای علیه او چیده شده که هیچ‌کس تردیدی در گناهکار بودنش ندارد، جز ادی فلین که با شک و کنجکاوی وارد پرونده می‌شود.
بخش جالب این است که در میان دوازده عضو رسمی هیئت منصفه، فردی دیگر نیز حضور دارد که هویت واقعی‌اش را پشت نقابی کامل مخفی کرده است. او نه شاهد است، نه متهم، بلکه یکی از کسانی است که قرار است درباره‌ی سرنوشت یک انسان دیگر قضاوت کند، در حالی که خودش ریشه‌ی اصلی این فاجعه است. همین چرخش، خواننده را از همان ابتدا وارد بازی‌ای پرتنش می‌کند؛ بازی‌ای که در آن دانستن حقیقت کافی نیست، بلکه باید فهمید این حقیقت چگونه می‌تواند در دل نظامی که قرار است عدالت را تضمین کند، پنهان بماند.
روایت کتاب در دو مسیر موازی پیش می‌رود و همین ساختار، ریتم داستان را متراکم و پرکشش نگه می‌دارد. از یک سو ادی فلین و تیم دفاع را دنبال می‌کنیم که قدم‌به‌قدم تلاش می‌کنند تناقض‌های پرونده را کشف کنند و بفهمند چرا مدارک این‌گونه علیه رابرت سولومن چیده شده است؛ از سوی دیگر، خواننده با ذهن قاتل نیز همراه می‌شود، بی‌آنکه لزوما همه‌چیز را درباره‌ی او یکجا بداند. این حضور دوگانه باعث می‌شود صحنه‌هایی که در نگاه اول عادی به نظر می‌رسند، بار دیگری پیدا کنند و خواننده مدام در ذهنش فهرست مظنونان را بازنویسی کند.
بخش دادگاهی رمان نیز نقشی محوری دارد؛ بازجویی از شاهدان، بررسی دقیق مدارک و کشف تناقض در شهادت‌ها در کنار تعقیب آرام‌آرام حقیقت پیش می‌رود، تا جایی که مسئله‌ی اصلی داستان دیگر صرفا «چه کسی قاتل است» نیست، بلکه «چگونه می‌توان کسی را یافت که خودش را در جایگاه قضاوت جا زده است».
«سیزده» ترکیبی از تریلر روان‌شناختی، معمای جنایی و درام دادگاهی است که ریتم آن بر پایه‌ی افشای تدریجی اطلاعات و دگرگونی مداوم فرضیه‌های خواننده بنا شده است. برخلاف بسیاری از داستان‌های پلیسی کلاسیک که راز اصلی را تا پایان نگه می‌دارند، اینجا خواننده از همان ابتدا می‌داند خطری در دل هیئت منصفه کمین کرده؛ پس پرسش اصلی دیگر «چه کسی» نیست، بلکه «چگونه» و «تا کی» است.