کتاب هویت شهری مشهد

شهر مشهد، در این میان جایگاهی ویژه دارد. این شهر نه تنها دومین کلان‌شهر ایران و یکی از بزرگ‌ترین مراکز جمعیتی خاورمیانه است، بلکه به سبب وجود حرم مطهر امام رضا(ع)، به عنوان کانونی بی‌بدیل از هویت مذهبی و فرهنگی جهان اسلام شناخته می‌شود. مشهد، فراتر از یک سکونتگاه، شهری است که هویت آن با زیارت، معنویت و فرهنگ شیعی درهم تنیده است؛ هویتی که در طول سده‌ها از ریشه‌های تاریخی توس باستانی تغذیه کرده و در گذر زمان با لایه‌های جدیدی از معنا، نقش‌آفرینی و کارکردهای شهری غنی‌تر شده است.

پیدایش و گسترش مشهد را نمی‌توان جدا از شهادت امام رضا(ع) و شکل‌گیری مجموعه مذهبی پیرامون بارگاه ایشان بررسی کرد. اگر توس، شهری کهن با سابقه‌ای ادبی و تمدنی بود و چهره‌هایی چون فردوسی را در خود پروراند، مشهد به‌واسطه بارگاه رضوی، نه‌تنها در ایران بلکه در جهان اسلام به شهری جهانی بدل شد. این پیوند میان توس و مشهد، گذشته و حال را به هم پیوند زده و لایه‌ای منحصربه‌فرد از هویت شهری را پدید آورده است که در کمتر نقطه‌ای از جهان اسلام می‌توان نمونه آن را یافت.