کتاب دره نادره

میرزا محمد مهدي خان اِسْتَرابادي (د ح1173ق) فرزند محمدنصير، منشى و وقايع‌نگار نادر شاه افشار. استرابادي، به گفته برخى‌از نویسندگان معاصرش، در شعر «كوكب» تخلص مى‌كرده است. استرابادي به روزگار شاه سلطان حسین صفوی منصب باغبانباشى‌گري داشت و پس از به قدرت رسيدن اشرف افغان در شعبان 1137ق برای او شعرى گفت كه بر سكه زدند. وی پس از ورود نادر به اصفهان در 1142ق1729/م‌از سوی خود و اهالى استراباد تهنيت‌نامه‌ای برای او نگاشت، ولى از متن بر نمى‌آيد كه‌آيا میرزا مهدي در این زمان خود همراه نادر بوده است، يا نه؟ در نوروز (ماه رمضان) همان سال كه نادر به فرمانروايى خراسان رسيد، میرزا مهدي حكومت او را تهنيت گفت و ظاهراً از همین زمان به بعد ملازم او بوده، و سمت وقايع نگاری و منشيگري وی را بر عهده داشته است.
استرابادي خود تصريح كرده كه در ذيقعدة 1146 در سفر نادر شاه به اصفهان در ملازمت وی بوده است و نيز در محاصره گنجه در 1147ق شركت داشت و از او به عنوان منشى ياد شده است. از این پس، بر تقرب و منزلت استرابادي نزد نادر افزوده شد. هنگامى كه نادر در شوال 1148 در دشت مغان تاج شاهى بر سر نهاد، استرابادي «منشى ديوان اعلى» بود. نادر شاه دو سه ماه پس از به تخت نشستن، چون مستوفى الممالك برای فارس، عراق، خراسان و آذربايجان برگزيد، میرزا مهدي را نيز به مقام منشى الممالكى منصوب كرد.
استرابادي در لشكركشى نادر شاه به هندوستان در 1152ق1739/م همراه وی بود و در مذاكرات خصوصى او و محمد شاه گوركانى حضور داشت و محمد شاه الماس درخشانى به وی هديه داد كه‌بعدها نادر آن‌را از او ستاند. به روايت عبدالكريم كشمیري، در 1154ق میرزا مهدي از سوی نادر شاه مأمور ترجمه كتب مقدس يهوديان و مسيحيان به فارسی شد؛ شگفت آنكه استرابادي خود اشاره‌ای به این موضوع نكرده است. در 1156ق كه نادر شاه در نجف علما را گرد آورد تا مذهب شيعه جعفري را به عنوان مذهب پنجم اسلامى تثبيت كند، میرزا مهدي حاضر بود و وثيقه نامه آن‌را خود نوشت.