1. خانه
  2. /
  3. کتاب فلسفه و زمانمندی

کتاب فلسفه و زمانمندی

نویسنده: اسپن همر
3.2 از 1 رأی

کتاب فلسفه و زمانمندی

از کانت تا نظریه انتقادی
philosophy and temporality
انتشارات: افکار جدید
٪10
1050000
945000
معرفی کتاب فلسفه و زمانمندی
وقتی زمان کار با دقیقه و ساعت سنجیده می‌شود، تأخیر هزینه به حساب می‌آید و ارزش بسیاری از فعالیت‌ها با سرعت رسیدن به نتیجه سنجیده می‌شود، خود تجربهٔ گذشت زمان نیز تغییر می‌کند. اسپن همر در «فلسفه و زمانمندی: از کانت تا نظریهٔ انتقادی» این دگرگونی را مسئله‌ای فلسفی و تاریخی می‌داند. کتاب، منتشرشده در سال ۲۰۱۱، دربارهٔ ماهیت زمان در فیزیک یا اثبات وجود مستقل آن نیست؛ پرسش اصلی‌اش این است که انسان مدرن چگونه در زمان زندگی می‌کند و چرا صورت مسلط این تجربه ممکن است به احساس بی‌معنایی بینجامد. همر میان زمان طبیعی و شیوه‌های اجتماعی سازمان‌دادن تجربهٔ زمان تمایز می‌گذارد. به نظر او، در جهان مدرن، چرخه‌های طبیعت و آیین‌های جمعی تا حد زیادی زیر نظم زمان یکنواخت و اندازه‌پذیر قرار گرفته‌اند. با استفاده از تحلیل‌های ماکس وبر و گئورگ لوکاچ، نشان می‌دهد که غلبهٔ عقلانیت معطوف به هدف، فاصلهٔ میان آغاز عمل و تحقق نتیجه را به زمانی بدل می‌کند که باید تا حد امکان کوتاه شود. او درعین‌حال نقش روایت را در پیونددادن تجربه‌های روزانه، سرگذشت فردی و تاریخ جمعی بررسی می‌کند: زندگی زمانی برای شخص فهم‌پذیر می‌شود که گذشته و انتظار آینده در نسبتی معنادار قرار گیرند. پس از این صورت‌بندی، کتاب پاسخ‌های فلسفی متفاوتی را می‌آزماید. همر در سنت کانتی، به‌ویژه در ایدهٔ خودآیینی عقلانی و بازخوانی آن نزد هابرماس، امکانی برای مقاومت در برابر سلطهٔ هدف‌گرایی ابزاری می‌بیند، اما این پاسخ را برای بازسازی خود تجربهٔ زمان کافی نمی‌داند. در خوانش او، هگل می‌کوشد امر مطلق را در حرکت تاریخی اندیشه فهم کند و شوپنهاور راهی برای فرارفتن از گذرندگی تجربه بجوید. این تلاش‌ها مسئلهٔ معنا را جدی می‌گیرند، ولی از نظر همر نسبتشان با زندگی زمانمند انسان مدرن همچنان دشوار است. در دو فصل مربوط به نیچه، تفاوت میان توسل نخستین او به اسطوره و تجربهٔ دیونیسوسی و اندیشهٔ متأخر بازگشت جاودان بررسی می‌شود. سپس همر به تحلیل ملال عمیق در درس‌گفتارهای هایدگر می‌رسد؛ حالتی که در آن جریان آشنای زمان و مشغولیت‌های روزمره توان معنادادن به تجربه را از دست می‌دهند. همر می‌پرسد آیا تصمیم فرد برای پذیرفتن گذشته و تعهد به آینده می‌تواند بر این خلأ غلبه کند، یا همچنان معنا را به ارادهٔ شخص وابسته می‌گذارد. جهت‌گیری نهایی پژوهش در مواجهه با نظریهٔ انتقادی روشن می‌شود. همر با رجوع به بلوخ، بنیامین و به‌ویژه آدورنو، در تجربهٔ هنری و گسست از زمان همگن امکانی برای مواجهه با چیزی می‌جوید که در محاسبهٔ سودمندی و پیشرفت خطی جذب نمی‌شود. بحث او دربارهٔ وضعیت پسامدرن نیز از همین‌جا شکل می‌گیرد: دگرگونی سرعت و تجربهٔ اکنون، ضرورت نقد زمانمندی مسلط را از میان نبرده است. بااین‌حال، تصویر همر از زمان مدرن محل مناقشه است. ویلیام بلاتنر در نقدی بر کتاب یادآور می‌شود که حتی زیر فشار کار و محاسبه، زمان زندگی روزمره همچنان با مناسبات خانوادگی، تعهدها و فعالیت‌های واجد ارزش درونی شکل می‌گیرد. بنابراین نمی‌توان به‌آسانی نتیجه گرفت که غلبهٔ زمان ساعت، همهٔ صورت‌های معنادار زمانمندی را از میان برده است. این اعتراض دامنهٔ تشخیص همر را محدود می‌کند، بدون آنکه اهمیت پرسش او را از میان ببرد: هنگامی که آینده به هدف و اکنون به وسیله تبدیل می‌شود، چه امکاناتی برای تجربهٔ زمان به شیوه‌ای دیگر باقی می‌ماند؟
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب فلسفه و زمانمندی" ثبت می‌کند