کتاب رساله فی الموسیقی ابن منجم نوشته یحیی بن علی ابن منجم، از موسیقیدانان و نظریهپردازان قرن سوم هجری است. این رساله با ویراستاری و تحقیقات دقیق سیدمحمدتقی حسینی به خوانندگان کمک میکند تا با یکی از مهمترین موسیقیدانان و نظریهپردازان تاریخ موسیقی ایران اشنا شوند و درک عمیقتری از موسیقی در دوره اسلامی به دست اورند. انتشار این اثر که، توسط موسسه تالیف ترجمه و نشر اثار هنری متن انجام شده است گامی مهم در جهت معرفی و حفظ میراث فرهنگی ایران به شمار میرود. اهمیت این رساله در ان است که پدر ابن منجم علی بن یحیی از دوستان نزدیک اسحاق موصلی یکی از بزرگترین موسیقیدانان ان دوره بوده است. به همین دلیل رساله ابن منجم به نوعی بازتابی از اندیشههای موصلی و شرایط موسیقی در ان عصر محسوب میشود. رساله ابن منجم اگرچه حجمی کوتاه دارد اما حاوی مباحث مهمی در زمینه نظریه موسیقی است. این رساله به بررسی برخی از تناقضات موجود بین نظریه و عمل در موسیقی آن دوره میپردازد و تلاش میکند تا با ارایه دیدگاههای جدید، به رفع این تناقضات کمک کند. همچنین این رساله به عنوان یکی از منابع اولیه برای مطالعه موسیقی در دوره اسلامی به پژوهشگران این حوزه کمک شایانی میکند.
ابواحمد یحیی بن علی بن یحیی بن ابیمنصور المنجم الندیم، یکی از چهار فرزند ابوالحسن علی بن یحیی و یکی از افراد مشهور خاندان بنومنجم بود.ابواحمد در ۲۴۱ به دنیا آمد.عمده شهرت او به سبب پرداختن به ادبیات و موسیقی است. او در دربار معتضد و مُکتَفی احترام و منزلت بسیار داشته و مقریزی، ماجرای رایزنی معتضد را با او راجع به اصلاح تقویم در زمان متوکل آورده است. ابواحمد نخستین فرد از خانواده بنومنجم است که هم کتاب کاملی از وی باقی مانده و هم اطلاعات کافی از زندگی وی در دست است. وی پیرو عقاید معتزلی بوده و مجلس بحث و گفتگویی را در مسائل کلامی اداره میکرده است. ابیات او در رثای ثابت بن قره، از جمله مشهورترین اشعار اوست. پژوهشهای وی در موسیقی، نشان میدهد که در این کار مهارت داشته و از جمله نظریهپردازان موسیقی بوده، به طوری که ثابت بن قره در باب موسیقی با وی مشورت میکرده است.