کتاب جدال با کوهستان

«جدال با کوهستان» با عنوان اصلی Avalanche! نوشتهٔ تری لین جانسون، رمانی ماجراجویانه برای نوجوانان است که موقعیت خود را بی‌درنگ و بی‌مقدمه می‌سازد: اشلی و رایان، دوقلوهای دوازده‌ساله، همراه خانواده‌شان برای اسکی به رشته‌کوه گرند تتون در ایالت وایومینگ رفته‌اند که صدایی مهیب سکوت کوهستان را می‌شکند و توده‌ای عظیم از برف به حرکت درمی‌آید. چند لحظه بعد، قواعد معمول زندگی دیگر وجود ندارند. زیر برف و سرمای شدید، دانستن اینکه چگونه نفس بکشند، حرکت کنند، پناه پیدا کنند و تصمیم درست بگیرند، از هر چیز دیگری مهم‌تر می‌شود. تری لین جانسون سال‌ها در محیط‌های دورافتادهٔ کانادا فعالیت کرده و آموزش‌های مرتبط با بقا در طبیعت را پشت سر گذاشته است. این تجربه در ساختمان رمان حضور مستقیمی دارد. «جدال با کوهستان» صرفا ماجرایی نیست که برف و سرما را به‌عنوان پس‌زمینه‌ای هیجان‌انگیز به کار ببرد؛ جزئیات مربوط به بهمن، هیپوترمی، ساختن پناهگاه، حفظ گرمای بدن، استفاده از تجهیزات و تشخیص خطرهای محیط طبیعی بخشی از خود روایت‌اند. در پایان نسخهٔ اصلی نیز اطلاعات و توصیه‌هایی دربارهٔ ایمنی در بهمن و بقا در کوهستان آمده است. اما مرکز عاطفی داستان رابطهٔ اشلی و رایان است. رایان در خانواده ورزشکارتر، جسورتر و موفق‌تر به نظر می‌رسد و اشلی مدت‌ها خود را در سایهٔ برادرش دیده است. حادثه این نظم familiar را به هم می‌زند. شرایط کوهستان به او اجازه نمی‌دهد منتظر بماند کسی دیگر تصمیم بگیرد؛ باید دانسته‌هایش را به عمل تبدیل کند و مسئولیت موقعیتی را بپذیرد که برای آن آمادگی روانی ندارد. جانسون به این ترتیب داستان بقا را با تجربه‌ای آشنا از دوران نوجوانی پیوند می‌دهد: فاصلهٔ میان تصویری که فرد از توانایی خودش دارد و آنچه شرایط واقعی از او مطالبه می‌کند. ریتم کتاب سریع و مستقیم است. فصل‌های کوتاه، خطرهای متوالی و محدودبودن زمان، داستان را پیش می‌برند و نویسنده از پیچیدگی‌های زبانی یا ساختمان روایی دشوار پرهیز می‌کند. حیوانات وحشی، سرمای شدید و جغرافیای کوهستان فشار بیرونی را افزایش می‌دهند، اما مهم‌ترین مانع همیشه طبیعت نیست. ترس، خستگی، ناامیدی و امکان گرفتن تصمیم اشتباه نیز بخشی از مسئلهٔ بقا هستند. از این جهت، «جدال با کوهستان» کوشش می‌کند شجاعت را نه بی‌ترسی، بلکه توانایی عمل‌کردن در حضور ترس نشان دهد. این پیوند میان داستان و آموزش یکی از امتیازهای اصلی کتاب است، اما محدودیتش نیز از همین‌جا می‌آید. بعضی اطلاعات ایمنی و مهارت‌های بقا آشکارا با هدف آموزشی وارد روایت شده‌اند و برای خواننده‌ای که دنبال رمانی پیچیده‌تر از نظر شخصیت‌پردازی یا زبان است، ممکن است جنبهٔ آموزشی اثر محسوس باشد. بااین‌حال جانسون معمولا اجازه نمی‌دهد اطلاعات فنی جریان ماجرا را متوقف کنند و بیشتر آن‌ها را درون تصمیم‌هایی قرار می‌دهد که شخصیت‌ها باید همان لحظه بگیرند. «جدال با کوهستان» در نهایت دربارهٔ شکست‌دادن طبیعت نیست. کوهستان در این داستان دشمنی نیست که بتوان بر آن غلبه کرد؛ نیرویی است که نسبت به میل، غرور و ترس انسان بی‌اعتناست. آنچه می‌توان تغییر داد، نحوهٔ واکنش انسان است: اینکه در لحظه‌ای که برنامه‌ها فرو می‌ریزند، چه مقدار از دانسته‌ها، خونسردی و اعتماد به خود هنوز قابل‌دسترسی باقی می‌ماند.