کتاب آشنایی با حافظ

«آشنایی با حافظ» نوشته‌ی سیدمحمدعلی جمال زاده نتیجه‌ی یک عمر حافظ خواندن این نویسنده‌ی تاثیرگذار و پدر داستان‌نویسی نوین ایران است.
جمال زاده را اغلب به عنوان پیرمردی نازنین در داستان هایش می‌شناسیم؛ در لابه لای داستان‌های «یکی بود، یکی نبود»، در محله‌های «قلتشن دیوان»، در داستان کودکی اش در «سروته یک کرباس»، در زیر سقف مریض خانه «دارالمجانین» و حتی در آثار پژوهشی  خودش مثل «خلقیات ما ایرانیان» و... در این کتاب اما او از شعر و حافظ شاعر بزرگ ایرانی می‌گوید. کتاب «آشنایی با حافظ» مخاطبان ادبیات فارسی را با چهره‌ی دیگر جمال زاده آشنا می‌کند.
جمال زاده در مقدمه‌ی کتاب می‌نویسد: «در هر صورت، من پیر سال خورده با همه ناتوانی دوسه بار دیوان حافظ را از بای بسم ا... تا تای تمت گاهی به دقت و گاهی سرسری و با شتاب زدگی خواندم و مطالبی را که در ذهنم تأثیری باقی گذاشته بود، یادداشت کردم و اکنون به صورت بسیار درهم وبرهم در یازده باب ناقص به هم وطنانم عرضه می‌کنم.» او نسخه‌ی سیدابوالقاسم انجوی شیرازی را ملاک این کتاب قرار داده؛ نسخه‌ای که با نسخه‌های معمول که از علامه قزوینی و قاسم غنی است، تفاوت‌هایی دارد.
درگیری جمال زاده با دیوان حافظ از جایی شروع می‌شود که میان واژه‌ها سرگردان می‌شود. به عنوان مثال اولین واژه‌ای که ذهن او را مشغول می‌کند، «رند» است. خودش می‌گوید هنوز بر من معلوم نشده واژه رند عربی است یا فارسی و بعد با ذکر خاطره ای، از سفری با دوستش به هرم جیزه در نزدیکی قاهره یاد می‌کند که وقتی در راهرو تاریک هرم مشغول چانه زدن قیمت بوده اند، شتردار عرب آن‌ها را «رنود» خطاب می‌کند.
کتاب یازده فصل دارد. باب اول کتاب بحثی است درباره‌ی «رندی حافظ» که در پی آن فهرست اشعار مورد نظرآمده است. در باب دوم، اشعار حافظ با موضوع «درد دل و وصف‌الحال» دسته‌بندی شده و در کنار آن گاه توضیحی مختصر آورده شده است . باب سوم نیز اشعاری از حافظ را دربرمی‌گیرد که درباره‌ی «دین و آیین و دعا و قرآن» است. باب پنجم، شامل اشعار گسترده‌ای از حافظ با موضوع «اشاراتی به کلیات حکمت و عرفان و معرفت» است. باب ششم تدوین اشعاری است با موضوع «پند و اندرز، دلالت و ارشاد». باب‌های دیگر نیز با این موضوعات تدوین شده‌اند: «حافظ از خود و شعر خود سخن می گوید»، «مبارزه حافظ با ریا و سالوس و زرق و تدلیس»، «شراب و میگساری»، «حافظ در شیراز و در غربت و در ناکامی و عسرت» و «حافظ و قصیده مداحی».
در پایان کتاب «آشنایی با حافظ» یادداشتی به قلم ایرج افشار درباره زندگی  جمال زاده آمده است و به سرگذشت جمال زاده از زاده شدن در کنار زنده رود اصفهان تا مرگش در کنار دریاچه لمان ژنو می‌پردازد. پس از این یادداشت نیز فهرستی از مقالاتی جمال زاده آمده است.
«آشنایی با حافظ» خوانندگان جدی ادبیات را با خوانشی تازه و قابل‌تامل از حافظ روبرو و با چهره‌ی دیگری از جمال‌زاده آشنا می‌کند.