کتاب سیری در نهج البلاغه
نویسنده:
مرتضی مطهری
معرفی کتاب سیری در نهج البلاغه
کتاب «سیری در نهجالبلاغه» اثری ماندگار به قلم استاد مرتضی مطهری است که با بیانی روان و صمیمی، دریچهای نو به سوی مفاهیم نهجالبلاغه میگشاید. این کتاب که در ابتدا حاصل سلسله سخنرانیهای نویسنده در حسینیه ارشاد بود، سپس به شکل مقالاتی در نشریه مکتب اسلام منتشر شد و در نهایت در سال ۱۳۵۳ خورشیدی به صورت کتابی مستقل در دسترس علاقهمندان قرار گرفت. مرتضی مطهری که خود سالها در حوزههای علمیه مشهد و قم به تحصیل فقه، اصول و فلسفه پرداخته بود، با وجود آشنایی سطحی با نهجالبلاغه، اعتراف میکند که تا پیش از سفر به اصفهان در سال ۱۳۲۰ و دیدار با میرزا علیآقا شیرازی، با دنیای شگرف این کتاب کاملا بیگانه بوده است. این دیدار تصادفی اما پربار، جرقه عشقی عمیق را در وجود او روشن کرد تا جایی که متوجه شد نهجالبلاغه حتی در میان شیعیان و در حوزههای علمیه نیز غریب و ناشناخته مانده است و بسیاری تنها به حفظ خطبهها یا ترجمه الفاظ آن بسنده کردهاند. مطهری در این اثر تلاش میکند تا این غربت تاریخی را بشکند و روح و محتوای کلام امیرالمومنین را برای عموم مردم و جامعه اسلامی به سادگی تبیین کند.
طرح اولیه نویسنده برای این نگارش شامل بیش از چهارده بخش بود، اما مشغلههای فراوان و سرانجام شهادت ایشان در سال ۱۳۵۸ موجب شد تا این اثر در قالب یک مقدمه و هفت بخش اصلی به یادگار بماند. نویسنده در بخشهای هفتگانه این کتاب با زبانی به دور از پیچیدگیهای رایج حوزوی، ابعاد مختلف نهجالبلاغه را معرفی میکند. او ابتدا از شگفتیها و جامعیت این کتاب سخن میگوید و سپس وارد مباحث الهیات و ماوراءالطبیعه میشود تا نشان دهد چگونه آموزههای این متون، عقل شیعی را به سوی تفکر فلسفی سوق داده است. در ادامه، تصویری لطیف و متفاوت از سلوک و عبادت ارائه میدهد؛ عبادتی که تنها مجموعهای از تکالیف نیست، بلکه دنیایی سرشار از لذت، صفا، حرکت و خلوص است. یکی از مهمترین دغدغههای مطهری در این اثر، پرداختن به مسئله حکومت و عدالت است؛ جایی که تأکید میشود حاکم در نگاه علوی نه یک مالک بلامنازع، بلکه صرفا امانتدار حقوق مردم است.
بررسی جایگاه اهل بیت و مسئله خلافت با نگاهی کاملا تحلیلی، منطقی و به دور از تعصبات احساسی، و همچنین تأمل در مواعظ بینظیر و حکمتهای تکاندهندهای که پس از قرنها همچنان بر دلها مینشینند، از دیگر بخشهای این کتاب است. در نهایت، نویسنده به مفهوم دنیا و دنیاپرستی میپردازد و تفاوت ظریف میان وابستگی و آزادگی را با طرح مفاهیم عمیقی چون خودفراموشی و اشتباه گرفتن خویشتن حقیقی با نفسانیات روشن میسازد. «سیری در نهجالبلاغه» که تاکنون دهها بار تجدید چاپ شده، در عین اینکه راهنمایی جامع برای فهم بهتر اندیشههای کلامی، اجتماعی و اخلاقی است دعوتی صمیمانه نیز برای تفکر در باب انسانیت، تقوا و عدالت است که خواننده را از ظواهر کلمات فراتر برده و با دنیای پر رمز و راز و زنده نهجالبلاغه آشنا میکند.
طرح اولیه نویسنده برای این نگارش شامل بیش از چهارده بخش بود، اما مشغلههای فراوان و سرانجام شهادت ایشان در سال ۱۳۵۸ موجب شد تا این اثر در قالب یک مقدمه و هفت بخش اصلی به یادگار بماند. نویسنده در بخشهای هفتگانه این کتاب با زبانی به دور از پیچیدگیهای رایج حوزوی، ابعاد مختلف نهجالبلاغه را معرفی میکند. او ابتدا از شگفتیها و جامعیت این کتاب سخن میگوید و سپس وارد مباحث الهیات و ماوراءالطبیعه میشود تا نشان دهد چگونه آموزههای این متون، عقل شیعی را به سوی تفکر فلسفی سوق داده است. در ادامه، تصویری لطیف و متفاوت از سلوک و عبادت ارائه میدهد؛ عبادتی که تنها مجموعهای از تکالیف نیست، بلکه دنیایی سرشار از لذت، صفا، حرکت و خلوص است. یکی از مهمترین دغدغههای مطهری در این اثر، پرداختن به مسئله حکومت و عدالت است؛ جایی که تأکید میشود حاکم در نگاه علوی نه یک مالک بلامنازع، بلکه صرفا امانتدار حقوق مردم است.
بررسی جایگاه اهل بیت و مسئله خلافت با نگاهی کاملا تحلیلی، منطقی و به دور از تعصبات احساسی، و همچنین تأمل در مواعظ بینظیر و حکمتهای تکاندهندهای که پس از قرنها همچنان بر دلها مینشینند، از دیگر بخشهای این کتاب است. در نهایت، نویسنده به مفهوم دنیا و دنیاپرستی میپردازد و تفاوت ظریف میان وابستگی و آزادگی را با طرح مفاهیم عمیقی چون خودفراموشی و اشتباه گرفتن خویشتن حقیقی با نفسانیات روشن میسازد. «سیری در نهجالبلاغه» که تاکنون دهها بار تجدید چاپ شده، در عین اینکه راهنمایی جامع برای فهم بهتر اندیشههای کلامی، اجتماعی و اخلاقی است دعوتی صمیمانه نیز برای تفکر در باب انسانیت، تقوا و عدالت است که خواننده را از ظواهر کلمات فراتر برده و با دنیای پر رمز و راز و زنده نهجالبلاغه آشنا میکند.
درباره مرتضی مطهری
مرتضی مطهری (زادهٔ ۱۳ بهمن ۱۲۹۸ در فریمان – ترور شدهٔ ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸ در تهران) روحانی شیعه، استاد فلسفهٔ اسلامی و کلام اسلامی و تفسیر قرآن، عضو هیئت موتلفه اسلامی و از نظریهپردازان نظام جمهوری اسلامی ایران بود. وی قبل از انقلاب سال ۱۳۵۷ استاد دانشکده الهیات دانشگاه تهران بود. بعد از انقلاب به ریاست شورای انقلاب منصوب شد.
سید روحالله خمینی علاقهٔ زیادی به وی داشت، تا آنجا که بعد از مرگش گفت: «فرزند عزیزی را که پارهٔ تنم و حاصل عمرم بود، از دست دادم» در ادبیات جمهوری اسلامی ایران از وی با عنوان «معلم شهید» یاد میشود.
مرتضی مطهری در شامگاه روز سهشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸ پس از پایان جلسهای در منزل یدالله سحابی به همراه گروهی از رجال سیاسی انقلابی، در تاریکی شب و هنگام خروج از محل جلسه در کوچه پارک امین الدوله، هدف گلولهٔ یکی از افراد گروه فرقان قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان طرفه درگذشت.
سید روحالله خمینی علاقهٔ زیادی به وی داشت، تا آنجا که بعد از مرگش گفت: «فرزند عزیزی را که پارهٔ تنم و حاصل عمرم بود، از دست دادم» در ادبیات جمهوری اسلامی ایران از وی با عنوان «معلم شهید» یاد میشود.
مرتضی مطهری در شامگاه روز سهشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸ پس از پایان جلسهای در منزل یدالله سحابی به همراه گروهی از رجال سیاسی انقلابی، در تاریکی شب و هنگام خروج از محل جلسه در کوچه پارک امین الدوله، هدف گلولهٔ یکی از افراد گروه فرقان قرار گرفت و پس از انتقال به بیمارستان طرفه درگذشت.
دسته بندی های کتاب سیری در نهج البلاغه
کتاب های مرتبط با سیری در نهج البلاغه
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب سیری در نهج البلاغه" ثبت میکند