کتاب هیپنوتیزم درمانی شناختی

کتاب «هیپنوتیزم‌درمانی شناختی: درباره چیست و چطور می‌توانم آن را به‌کار ببرم؟» نوشته‌ی تریور سیلوستر، برخلاف چیزی که از عنوانش برمی‌آید، بیشتر درباره‌ی نگاه به ذهن و نحوه‌ی شکل‌گرفتن مشکل است تا درباره‌ی هیپنوتیزم به معنای رایج آن. سیلوستر بنیان‌گذار رویکردی است که با نام Quest Cognitive Hypnotherapy شناخته می‌شود و موسسه‌ی Quest را برای آموزش آن راه انداخته است. این کتاب که در سال ۲۰۱۰ منتشر شد، چارچوب نظری و عملی همین رویکرد را توضیح می‌دهد و پرسشی که مسیر کتاب را تعیین می‌کند این است که ذهن هر فرد دقیقا چگونه مشکلش را می‌سازد و نگه می‌دارد و نویسنده به‌جای تمرکز بر برچسب تشخیصی، به همین سازوکار می‌پردازد.
یکی از نکته‌های اصلی کتاب، بازتعریف مفهوم ترنس (خلسه) است؛ سیلوستر آن را حالتی ویژه که فقط هیپنوتیزم‌گر بسازد نمی‌داند و معتقد است آدم‌ها در زندگی روزمره هم بارها وارد حالت‌هایی می‌شوند که توجهشان محدود یا هدایت‌شده است؛ مثل غرق‌شدن در کتاب یا فیلم. از همین‌جا، عمق ترنس اهمیت خود را از دست می‌دهد و تمرکز به زبان پیشنهادی و تغییر الگوهای فکری منتقل می‌شود.
بخشی از بحث به مفهومی می‌رسد که خود نویسنده ساخته و آن را «خاطره‌انگاری» (Memorimagination) نامیده است که بر اساس این مفهوم، خاطره فقط رویدادهای گذشته نیست و ترکیبی از گذشته، ادراک لحظه‌ی حال و انتظارات آینده است که ذهن از آن برای ساختن تصویر شخصی‌اش از واقعیت استفاده می‌کند. از این منظر بسیاری از محدودیت‌ها را باید محصول همین تصویر دانست، نه واقعیتی ثابت و بیرونی.
رویکرد کتاب یکپارچه و فردمحور است و سیلوستر تکنیک‌هایی از مکتب‌ها و حوزه‌های مختلف، از جمله برنامه‌ریزی عصبی-کلامی، روان‌شناسی مثبت، روان‌شناسی تکاملی، نظریه‌ی شناختی و گشتالت را در یک مدل انعطاف‌پذیر کنار هم گذاشته و تأکید می‌کند که برای هر مراجع باید برنامه‌ای متناسب با الگوی ذهنی خود او طراحی شود.
در ادامه به «واژه‌بافی» (Wordweaving) هم پرداخته می‌شود؛ یعنی ساختن پیشنهادهای کلامی بر پایه‌ی زبان و مدل ذهنی خود مراجع، به‌جای استفاده از اسکریپت‌های از پیش نوشته‌شده. جایگاه سوال در فرایند درمان نیز اهمیت دارد و درمانگر در این نگاه بیش از آنکه پاسخ بدهد، به فرد کمک می‌کند ساختار مشکل و مسیر تغییر را خودش پیدا کند.
«هیپنوتیزم‌درمانی شناختی» در وهله‌ی اول برای درمانگران، مشاوران و روان‌درمانگران نوشته شده و شرح می‌دهد که چگونه می‌توان انگیزه‌ی پنهان پشت مشکل را یافت، وارد دنیای شخصی مراجع شد و مداخله‌ها را با الگوی فکری او هماهنگ کرد. با این حال کسانی که به خودشناسی و شیوه‌ی کارکرد ذهن علاقه دارند نیز می‌توانند از منطق آن بهره ببرند، به شرط آنکه آن را کتابی تخصصی و نه یک راهنمای ساده‌ی خودیاری بدانند. این رویکرد درمانی کوتاه‌مدت و راه‌حل‌محور است و جایگزین درمان تخصصی اختلالات شدید روانی نیست؛ کسی هم که بخواهد آن را به‌صورت حرفه‌ای به کار ببرد، به آموزش رسمی نیاز دارد.