کتاب سخن در حضور

«سخن در حضور» نوشته‌ی محمود حدادی حاوی یادداشت‌هایی درباره‌ی ادبیات آلمانی و حضور آن در ایران است. این کتاب مخاطب را به سفری در دل ادبیات آلمانی می‌برد. این اثر فقط مجموعه‌ای از یادداشت ساده نیست؛ بلکه روایتی است تحلیلی از چگونگی حضور و تأثیر ادبیات آلمانی‌زبان در بستر فرهنگ و ادب فارسی. این کتاب حاصل سال‌ها تجربه، مطالعه و زیست این مترجم است که از پیشگامان ترجمه‌ی مستقیم آثار کلاسیک و مدرن آلمانی به فارسی به‌شمار می‌رود. او در این کتاب فقط به معرفی نویسندگان بسنده نکرده؛ بلکه فراتر رفته و تحلیل و تعریف خودش را از مقوله‌ی «ادبیات» و هنر «ترجمه» نیز ارائه کرده است.
در آغاز نهضت جدید ترجمه در ایران، ادبیات آلمانی بیشتر از طریق زبان انگلیسی یا فرانسوی به فارسی درمی‌آمد. نخست با برگردان نمایشنامه‌های فریدریش شیلر، با توجه به جان‌مایه‌ی میهن‌دوستانه‌ی آثار این شاعر کلاسیک؛ و همچنین نمایشنامه‌های گوته، نظر به اعتبار هنری این آثار. معرفی ادبیات آلمانی از طریق ترجمه‌ی مستقیم از زبان آلمانی در دهه‌ی چهل با راه یافتن رشته‌ی آلمانی به دانشگاه تهران امکان‌پذیر شد. به‌این‌ترتیب پای نویسندگان مدرن آلمانی نیز به ادب فارسی باز شد. از پیشگامان این ادبیات اشتفان سوایگ بود با آثار روشنگرانه‌اش و کافکا با مضامین روان‌کاوانه‌ی داستان‌هایش.
یادداشت‌های کوتاه این کتاب، ضمن نگاهی تحلیلی به مقوله‌ی ادبیات و تلاش برای ارائه‌ی تعریفی از ترجمه، به معرفی چند نویسنده‌ی کلاسیک و مدرن آلمانی می‌پردازد که آثارشان با ترجمه‌ی محمود حدادی منتشر شده است. او این یادداشت‌ها را در قالب سه فصل با نام‌های «از ریشه‌ها‌ی‌‌ روایت»، «یادداشت‌هایی درباره‌ی ترجمه» و «در معرفی چند برگردان» دسته‌بندی کرده است. در بخش اول، او از چند منظر به ادبیات آلمانی‌زبان پرداخته و به موضوعات مختلفی مانند روایت‌های پربسامد در ادبیات معاصر آلمانی، بینامتنیت، اسطوره و رئالیسم، طنز و... پرداخته است. بخش دوم کتاب آن‌طورکه از عنوانش هم برمی‌آید، به مسائل مختلف ترجمه پرداخته شده و نویسنده در قالب چند یادداشت بخشی از تجربه‌اش را در طول چند دهه کار ترجمه روایت کرده است. بخش پایانی کتاب نیز شامل توضیحاتی درباره‌ی برخی کتاب‌هایی است که حدادی در طول چهار دهه‌ ترجمه و منتشر کرده است. حدادی معتقد است کنار هم قرار گرفتن این یادداشت‌ها چشم‌اندازی رو به ادبیات آلمانی و رابطه‌ی بینامتنی آن با ادبیات فارسی باز می‌کند.
«سخن در حضور» برای علاقه‌مندان به ادبیات تطبیقی، تاریخ ترجمه و عاشقان ادبیات آلمانی‌زبان منبعی ارزشمند و الهام‌بخش است.