کتاب فواره های نپتون

دریایی پیوسته در جریان است و در همان جریان، یک زندگی کامل محو و دوباره پیدا می‌شود؛ این تصویری‌ست که رمان «فواره‌های نپتون» نوشته‌ی ریکی دوکورنه، نویسنده‌ی آمریکایی، از همان صفحات آغازین برای خواننده می‌سازد. این اثر که در سال ۱۹۸۹ میلادی منتشر شده، سومین جلد از مجموعه‌ی چهارگانه‌ی «عناصر» به شمار می‌رود؛ مجموعه‌ای که هر بخش آن حول یکی از عناصر طبیعت شکل گرفته و در این کتاب، عنصر آب محور اصلی روایت است. فضای غالب بر داستان، آمیزه‌ای از رویا، اسطوره و خاطره است؛ جایی که مرز میان خواب و بیداری، حقیقت و افسانه، به سختی قابل تشخیص می‌شود.
شخصیت محوری داستان، نیکولا است که پس از نزدیک به پنجاه سال خواب عمیق، در یک مرکز درمانی ساحلی در فرانسه چشم می‌گشاید. زمان بیداری او با پایان دو جنگ جهانی همزمان شده و نیکولا خود را در دنیایی می‌یابد که هیچ شباهتی به آنچه پیش از خواب می‌شناخت ندارد. زیر نظر پزشکی به نام دکتر ونوس او تلاش می‌کند رشته‌های گسسته‌ی گذشته‌اش را بازیابد؛ گذشته‌ای که ریشه در کودکی او در روستایی کوچک و ساحلی دارد، جایی که میان ملوانان، قصه‌گویان و آدم‌های عجیب روستا بزرگ شده است. آنچه در این بازسازی ذهنی رخ می‌دهد، نه یک روایت خطی و شفاف، بلکه مسیری پرپیچ‌وخم از تصاویر پراکنده، رویاهای متناقض و خاطراتی است که هر بار شکل تازه‌ای به خود می‌گیرند.
نویسنده در ساخت این جهان داستانی، از زبانی بسیار غنی، تصویری و آکنده از استعاره بهره برده است؛ نثری که بیشتر به شعر نزدیک است تا به روایت معمول رمان. بوها، رنگ‌ها، طعم‌ها و صداهای دوران کودکی نیکولا با دقتی حسی توصیف می‌شوند و شخصیت‌های فرعی روستا، از جمله ملوانی سالخورده و پیرمردی دانا، هرکدام روایت و نگاه خاص خود را به دریا و زندگی دارند. آب در سرتاسر کتاب نقشی دوگانه ایفا می‌کند: از سویی منشأ زندگی، تخیل و آرامش است و از سوی دیگر، یادآور از دست دادن، غرقاب و رازی سنگین که در پس ذهن نیکولا پنهان مانده. همین دوگانگی است که پیوند میان عنصر آب و مضمون حافظه را در این رمان برجسته می‌کند؛ ذهنی که برای دفاع از خود، بخشی از حقیقتی دردناک را در لایه‌های ناخودآگاه مدفون کرده و اکنون باید آن را دوباره، قطعه‌قطعه، بیرون بکشد.
نویسنده در «فواره‌های نپتون» به‌جای روایتی صریح و منظم، خواننده را وارد فضایی می‌کند که در آن هر خاطره ممکن است رنگ و بویی از رویا داشته باشد و هر رویا رگه‌ای از واقعیت. طنز تلخ، عناصر اسطوره‌ای و تصاویر گاه سوررئال، در کنار هم فضایی می‌سازند که بیشتر شبیه سفر در اعماق ذهن انسان است تا بازگویی ساده‌ی یک سرگذشت. این رمان از دوکورنه، با تکیه بر زبانی حسی و ساختاری غیرمتعارف، تصویری از انسان و رابطه‌ی او با گذشته‌اش ارائه می‌دهد که خواندنش بیش از آنکه دنبال‌کردن یک داستان باشد، همراهی با جریانی رویاگونه و شاعرانه است.