کتاب آیا این مطلب درست است؟

هر روز با ادعاهایی درباره جامعه، رفتار انسان‌ها و مسائل اجتماعی روبه‌رو می‌شویم؛ از آماری که در یک خبر منتشر می‌شود تا نتیجه پژوهشی که قرار است چیزی درباره زندگی مردم به ما بگوید. اما از کجا بدانیم این ادعاها تا چه اندازه قابل اعتمادند و شواهد ارائه‌شده برای پذیرفتن آن‌ها کافی است؟ کتاب «آیا این مطلب درست است؟» نوشته جوئل بیست، به بررسی شیوه ارزیابی ادعاها و شواهد در جامعه‌شناسی می‌پردازد و خواننده را با اصول تفکر انتقادی در مواجهه با استدلال‌های اجتماعی آشنا می‌کند. بیست در این کتاب درباره موضوعاتی مانند استدلال، سوگیری، اندازه‌گیری، مقایسه، متغیرها و شواهد صحبت می‌کند و به این پرسش می‌پردازد که هنگام روبه‌رو شدن با یک ادعای اجتماعی، چگونه می‌توان با دقت بیشتری درباره درستی آن قضاوت کرد. محتوای اثر در 14 فصل نوشته شده و عناوین برخی از این فصل‌ها به این شرح می‌باشد: اعتبار و استدلال‌های علوم اجتماعی، موضوعات سخت، کلمات و جامعه شناسی به‌عنوان دنیایی اجتماعی. نویسنده ابتدا درباره معنای تفکر انتقادی، ساختار استدلال و فرض‌هایی که پشت هر استدلال قرار دارند صحبت می‌کند و بعد این بحث را به نمونه‌های روزمره و منطق علوم اجتماعی می‌رساند. پرسش اصلی این است که وقتی با یک ادعا روبه‌رو می‌شویم، چه چیزی باید ما را قانع کند؟ فرض‌های آن چیست؟ و شواهدی که به آن استناد می‌شود تا چه اندازه می‌تواند نتیجه مورد نظر را پشتیبانی کند؟ در بخشی کتاب به «اتاق‌های پژواک» و مسائل دشواری می‌پردازد که جامعه‌شناسان با آن‌ها مواجه‌اند. این بخش‌ها بحث را از تکنیک‌های استدلال فراتر می‌برند و به فضای فکری‌ای توجه می‌کنند که در آن پژوهش و گفت‌وگوی علمی شکل می‌گیرد. بیست در پایان نیز به اهمیت تفکر انتقادی بازمی‌گردد؛ موضوعی که از ابتدا محور اصلی کتاب بوده است. اگر به جامعه‌شناسی، روش تحقیق و شیوه ارزیابی ادعاهای اجتماعی علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخاب مناسبی برای آشنایی با مبانی تفکر انتقادی در این حوزه باشد. حتی برای خواننده‌‌ی غیرمتخصص این اثر دعوتی است به مکث کردن پیش از پذیرفتن یک ادعا؛ اینکه به جای تکیه بر آشنایی، شهرت یا تکرار یک گزاره، ببینیم چه استدلالی پشت آن قرار گرفته و چه شواهدی از آن پشتیبانی می‌کنند.