کتاب باغ در باغ (2 جلدی)

خیلی وقت بود نقدهایی به این تمیزی و خالی از حب و بغض نخونده بودم (اگر نگم تا حالا نخونده بودم.) گلشیری شفقت داره، اما تعارف نداره. من می‌فهمم که وقتی می‌گه ادبیات سیاسی رو اصلاً ادبیات نمی‌دونه منظورش چیه. احتمالاً منظورش اینه که با نگاه به ادبیات به عنوان ابزاری برای انتقال مفاهیم مشکل داره و معتقده ادبیات باید غایت باشه و نه ابزار، من هم باهاش هم‌داستانم. با این حال، گاهی با خودم می‌گم اگر می‌موند و خیلی از داستان‌ها (به‌ویژه ادبیات امریکای لاتین) رو می‌خوند شاید از چنین گزاره‌ی مطلقی استفاده نمی‌کرد و نسبی‌ترش می‌کرد. آیا (به عنوان مثال) «ادبیات»تر، «رمان»ًتر از گفتگو در کاتدرال داریم؟ گلشیری معتقده عرصه‌ی سیاست رو باید به سیاست‌پیشگان واگذاشت اما امثال یوسا و پاز و فوئنتس نشون دادند فعالیت در عرصه‌ی سیاست منافاتی با یک شاعر یا نویسنده‌ی درجه‌یک بودن نداره. معتقده که عرصه‌ی روان‌شناسی رو باید به روانشناسان واگذاشت، برای من سؤاله که اگر آثار شنیستلر و یالوم رو می‌خوند چقدر ممکن زود تجدید نظر کنه؟

از گلشیری خوشم اومد. تا اینجا برای من تنها داستان‌نویس فارسیه که می‌تونم بشینم با ذوق ازش برای خواننده‌ی فارسی‌زبان و غیرفارسی‌زبان بگم و ازش دفاع کنم. به‌شخصه تا پیش از خوندن این کتاب متوجه عمق ضرورت تفکیک «قصه» و «داستان» نبودم. بعضی کتابها امکانات خوبی برای داستان خوندم به آدم می‌دن (مثل «عیش مدام») بخش نقد داستان (جلد نخست) این کتاب هم از این نوعه. فقط چیزی که در پایان بر من روشن نشد این بود که گلشیری با خود رئالیسم جادویی مشکل داره یا با فهم نویسندگان ما از رئالیسم جادویی؟ آخه یه جاهایی یه جوری ازش حرف می‌زنه که انگار مثل یه ویروس از خارج اومد افتاد به جون ما، مثل کرونا از چین!

کتاب باغ در باغ مجموعه مقاله‌ها و نوشتارهای هوشنگ گلشیری، نویسنده‌ی معاصر ایرانی است. هوشنگ گلشیری در حیات حرفه‌ای خود به فرم قصه‌گویی توجه بسیار نشان داد؛ اما شرایط اجتماعی و حتی شرایط سیاسی زمانه‌اش فرصت نداد که او فقط به ادبیات مشغول باشد. در همین رابطه در کتاب «باغ در باغ» نیز اشاراتی به مسائل دیگر از سوی گلشیری وجود دارد و کنایه‌های سیاسی چندی به چشم می‌خورد. برای نقد و بررسی یا فهم بهتر آثار این نویسنده نمی‌توان به دوره و زمانه‌ی زیست حرفه‌ای او بی‌اعتنا بود. نویسنده در کتاب «باغ در باغ» به نقد شعر، نقد داستان، ادبیات کهن و حتی سینما پرداخته و خواننده را با نگاه خود به ادبیات آشنا ساخته است.

اگر علاوه بر خواندن داستان به دانستن ریزه‌کاری‌هایی بیش‌تر در باب داستان‌نویسی و روایت، به ویژه داستان ایرانی، علاقه‌مندید، خواندن باغ در باغ را از دست ندهید