کتاب آکادمی استرنج 6

کمیک «آکادمی استرنج: شماره ششم» اثر اسکاتی یانگ، با طراحی هومبرتو راموس، پس‌لرزه‌ی تراژدی شماره‌ی پنجم است؛ شماره‌ای که نه با هیجان نبرد، بلکه با سکوت پس از فاجعه آغاز می‌شود. مرگ دویل دورمامو در باتلاق، نظم روایی مجموعه را تغییر داده است. آکادمی دیگر نمی‌تواند خود را پناهگاهی مطمئن نشان دهد، زیرا درست در لحظه‌ای که دانش‌آموزان بیش از همیشه به حمایت نیاز داشتند، نهاد آموزشی غایب بود. استادان زمانی می‌رسند که کار از کار گذشته است؛ حضورشان نه نشانه‌ی نجات، بلکه یادآور تأخیر، ناتوانی و شکاف میان وعده‌ی مراقبت و واقعیت خطر است. این شماره از همان ابتدا بر فقدان تمرکز دارد. دانش‌آموزان زخمی، خسته و مبهوت‌اند و بدن بی‌جان دویل در مرکز صحنه قرار دارد؛ بدنی که دیگر نه نماد تهدید موروثی، بلکه نشانه‌ی ازخودگذشتگی است. مرگ او، داوری‌های پیشین درباره‌ی تبار و سرنوشت را بی‌اعتبار کرده است. دویل در شماره‌ی قبل نشان داد که حتی نیرویی تاریک می‌تواند در لحظه‌ای انسانی و رهایی‌بخش به کار گرفته شود. اکنون مسئله دیگر این نیست که او چه کسی بود، بلکه این است که دیگران با نبود او چه می‌کنند. همین جابه‌جایی، شماره‌ی ششم را از روایت قهرمانی به روایت سوگواری و سپس تخطی تبدیل می‌کند. امیلی برایت در مرکز این دگرگونی ایستاده است. او تا این مرحله شخصیتی بااستعداد، جدی و تا اندازه‌ای قانون‌پذیر به نظر می‌رسید؛ کسی که قدرت فراوان دارد، اما هنوز در چارچوب آکادمی و آموزش رسمی معنا می‌شود. مرگ دویل، این تصویر را می‌شکند. امیلی با پیکر مرده‌ی دوستش روبه‌رو می‌شود و نمی‌تواند حتمیت مرگ را بپذیرد. اعتراض او فقط واکنشی عاطفی نیست؛ نوعی شورش علیه نظمی است که از او می‌خواهد فقدان را بپذیرد، به حرف استادان گوش دهد و در برابر قانونی بزرگ‌تر سکوت کند. در همین لحظه، سوژه‌ی مطیع از دل سوگ بیرون می‌آید و به سوژه‌ای خطرناک، خلاق و نافرمان بدل می‌شود. کنش امیلی برای احیای دویل، از سطح یک طلسم قدرتمند فراتر می‌رود. او مرز میان آموزش و ممنوعیت، دانش و تخطی، زندگی و مرگ را در هم می‌شکند. آکادمی به دانش‌آموزان می‌آموزد چگونه قدرت خود را کنترل کنند، اما امیلی در اینجا از کنترل عبور می‌کند و قدرت را به شکلی خام، شدید و اخلاقا مبهم به کار می‌گیرد. همین ابهام اهمیت دارد. بازگرداندن دویل کاری مهرآمیز است، اما همزمان نوعی دست‌درازی به قانونی بنیادین محسوب می‌شود. او دوستش را نجات می‌دهد، اما با این نجات، جایگاه خود را نسبت به آکادمی تغییر می‌دهد. دیگر نمی‌توان او را فقط دانش‌آموزی مستعد دانست؛ او کسی است که نشان داده می‌تواند در لحظه‌ی بحران، اقتدار استادان و حتی مرزهای طبیعت را به چالش بکشد. از منظر فلسفی، این شماره با مسئله‌ی حق تصمیم‌گیری درباره‌ی حیات و مرگ درگیر است. تا پیش از این، آکادمی و استادان صاحب دانش، قانون و صلاحیت تلقی می‌شدند. آن‌ها بودند که باید تعیین می‌کردند چه چیزی مجاز است، چه نیرویی خطرناک است و چه مرزی نباید شکسته شود. اما امیلی این حق را از آن‌ها می‌گیرد. او منتظر اجازه نمی‌ماند، زیرا از دید او نهادی که نتوانسته از دویل محافظت کند، دیگر صلاحیت انحصاری برای تعیین حدود کنش اخلاقی ندارد. اینجا عاملیت نه در اطاعت، بلکه در شکستن نظم ظاهر می‌شود؛ اما این شکست نظم، پاک و بی‌هزینه نیست. آزادی امیلی درخشان است، اما روشنایی آن چشم را می‌زند. راموس این تغییر را با جابه‌جایی دقیق ریتم بصری نشان می‌دهد. نیمه‌ی نخست شماره سنگین، کند و پر از قاب‌هایی است که گویی نفس صفحه را حبس کرده‌اند. بدن‌های خمیده‌ی دانش‌آموزان، سکون باتلاق و حضور دیرهنگام استادان، فضایی از شکست و شرم می‌سازد. اما با آغاز جادوی امیلی، صفحه ناگهان از سکون خارج می‌شود. نورهای سفید و آبی، تاریکی باتلاق را می‌شکافند و ترکیب‌بندی‌ها حالت انفجاری پیدا می‌کنند. این نور، برخلاف ظاهر نجات‌بخش خود، آرامش نمی‌آورد؛ بیشتر شبیه شکافی است که در دیوار واقعیت افتاده باشد. خواننده احساس می‌کند چیزی باز شده که شاید نباید باز می‌شد.
«آکادمی استرنج: شماره ششم» درباره‌ی بازگشت ساده‌ی یک شخصیت از مرگ نیست؛ درباره‌ی لحظه‌ای است که یک کودک سوگوار می‌فهمد قدرتش از دستورهای مدرسه بزرگ‌تر است. دویل زنده می‌شود، اما جهان پیشین همراه او بازنمی‌گردد. اعتماد به استادان، پاکی مرزها و خیال امنیت، همگی در همان باتلاق جا می‌مانند. امیلی دوستش را از مرگ پس می‌گیرد، اما دست‌هایش دیگر دست‌های یک شاگرد عادی نیستند؛ دست‌هایی‌اند که یک‌بار در بسته‌ترین در جهان را کوبیده‌اند و پاسخ شنیده‌اند. از این پس، هر زنگ مدرسه در آکادمی صدایی دیگر دارد: صدای کلاسی که هنوز شروع نشده، اما یکی از شاگردانش پیشاپیش درس ممنوعه را خوانده است.