کتاب یازده شاهکار ماندگار سینمای اروپای شرقی

«یازده شاهکار ماندگار سینمای اروپای شرقی به انتخاب منتقدان سینمای ایران» اثر محمد جعفری به فیلم‌هایی از دوره‌های مختلف سینمای اروپای شرقی می‌پردازد و جنبه‌های هنری، سیاسی و اجتماعی این آثار را بررسی می‌کند.
کشورهای اروپای شرقی با موقعیت ژئوپلیتیک منحصر‌‌به‌فردشان، حلقه واسط بین قدرت‌های اروپای غربی با روسیه هستند و در سده‌های متوالی همواره مرکز جنگ و درگیری بین قدرت‌های بزرگ بوده‌اند‌. بنابراین ردپای این کشمکش‌ها در سینمای صد‌و‌بیست ساله‌ی این کشورها مشهود است و پیرنگ‌ فیلم‌های مستقل این دیار پر است از اردوکشی‌های تمام‌نشدنی شرق و غرب که در دو سوی این کشورها صف‌آرایی کرده‌اند. سیطره‌ی نازیسم هیتلری و کمونیسم استالینی مثل یک شبح بر بسیاری از آثار سینماگران اروپای شرقی سایه انداخته است.
«زیر زمین»، «چاقو در آب»، «خاکسترها و الماس‌ها»، «4 ماه و 3 هفته و 2 روز»، «فیلمی کوتاه در باره‌ی عشق»، «آبی»، «قرمز»، «ایدا»، «سرخ و سفید»، «سرزمین هیچ‌کس» و «اسب تورین» یازده فیلمی هستند که منتقدان ایرنی به آن‌ها پرداخته‌اند. فیلم‌هایی که نه تنها بر تاریخ سینما اثر گذاشته‌اند بلکه درک ما را از تحولات منطقه‌ای و جهانی نیز عمیق‌تر کرده‌اند.
این کتاب، بر چگونگی تأثیر ایدئولوژی‌ها، جنگ‌ها و نظام‌های سیاسی بر سینماگران و آثارشان تمرکز دارد. برخی از این فیلم‌ها ادعانامه‌هایی هستند علیه حاکمان این منطقه که با گذر از یکی از وحشتناک‌ترین جنگ‌های تاریخ معاصر و درگیری‌‌های داخلی، نسل‌کشی‌های دهشتناکی از خود به‌جا گذاشتند. اتفاقات هولناکی که بیشتر آن‌ها ثمره‌ی ایدئولوژی‌هایی بودند که زندگی چند نسل از مرمان این سرزمین را نابود کرد. فیلم‌هایی مانند «چهار ماه و سه هفته و دو روز»، «ایدا» و «اسب تورین» اثر نسل‌های جدید‌تر فیلمسازان اروپای شرقی نیز شرح زندگی شخصیت‌های محنت‌زده و در خود‌فرو‌رفته‌ای است که قربانی قساوت نظام‌های توتالیتر حاکم هستند. در این میان، کریشتف کیشلفسکی در سه‌گانه‌ی درخشانش «آبی»، «قرمز» و «سفید» با گریز‌زدن به عشق، منظری از رهایی مردم سرزمینش از این دردهای تمام‌نشدنی به تصویر می‌کشد. عشقی که هر چند آغشته به انواع تردیدها و بدگمانی‌هاست اما پیشنهاد شرافتمندانه‌ای از سوی یک فیلسوف سینماست.
احمد طالبی‌نژاد، مازیار فکری ارشاد، محمد جعفری، مهرزاد دانش، محسن بیگ آقا، عزیزالله حاجی مشهدی، محمد سعید محصصی، بهروز تورانی و امید نجوان برخی از منتقدانی هستند که درباره‌ی این فیلم‌ها نقد نوشته‌اند. در پایان کتاب نیز بهترین‌های سینمای اروپای شرقی به انتخاب 50 منتقد سینمای ایران آمده است.
«یازده شاهکار ماندگار سینمای اروپای شرقی» کتابی خواندنی و مفید برای منتقدان، پژوهشگران و دانشجویان سینما و علاقه‌مندان به تاریخ سینمای جهان است.