کتاب همه‌ی خانواده‌های خوشبخت

«همه‌ی خانواده‌های خوشبخت» اثر اروه لوته لیه با عنوانی کنایه‌آمیز، از همان اول خواننده را به چالش می‌کشاند: این جمله‌ی معروف تولستوی در آنا کارنینا که می‌گوید «همه‌ی خانواده‌های خوشبخت شبیه هم‌اند»، اینجا به کلی زیر و رو می‌شود. لوته لیه با نگاهی تیزبین و طنز تلخ، ثابت می‌کند که حتی خانواده‌هایی که از بیرون سالم به نظر می‌رسند، پشت پرده‌ی خود داستان‌ها، رازها و زخم‌های منحصربه‌فردی دارند. این کتاب خودزندگی‌نامه‌ای صریح و پرجزییات است؛ روایتی از کودکی پر از ابهام، بزرگ‌سالی سرگردان و جست‌وجوی هویت در میان لابه‌لای خاطرات خانوادگی.
ساختار کتاب از ویگنت‌های کوتاه و غیرخطی تشکیل شده است؛ گاهی از مرگ یک عضو خانواده شروع می‌شود و سپس به عقب برمی‌گردد تا ریشه‌ها و دلایل را بررسی کند. لوته لیه در این قطعات، رابطه‌ی پیچیده‌اش با مادر افسرده و خودشیفته، پدر غایب، ناپدری‌ها و پدربزرگ و مادربزرگی را توصیف می‌کند که هر کدام به نوعی در شکل‌گیری شخصیت او نقش داشته‌اند. او از کودکی می‌گوید که نه لزوما فاجعه‌بار بوده، اما همیشه احساس می‌کرده «چیزی درست نیست» و این احساس، میل به فرار و استقلال را در او پرورش داده است.
لحن کتاب ترکیبی از طنز سیاه، فاصله‌ی عاطفی و لحظه‌های انسانی است؛ طوری که خواننده را بین خنده و اندوه سرگردان می‌گذارد. ارجاعات ادبی متعددی که در متن پراکنده‌اند، از مولیر تا پاتریک مودیانو، نشان می‌دهند که ادبیات چگونه برای نویسنده به پناهگاهی برای فهمیدن و نزدیک شدن به خانواده‌ای تبدیل شده که عملا با آن بیگانه بوده.
لوته لیه در «همه‌ی خانواده‌های خوشبخت» سعی کرده بفهمد چرا و چگونه این رویدادها او را به آن‌چه امروز هست، تبدیل کرده‌اند. کتاب پر است از سوالات بی‌پاسخ درباره‌ی گذشته، از ادعاهای اغراق‌آمیز نسب خانوادگی گرفته تا دروغ‌ها و رازهای مالی و جنسی که نسل‌ها را تحت تأثیر قرار داده‌اند. بخش‌های دردناکی که به بیماری آلزایمر مادر اختصاص دارد، نشان می‌دهند چگونه زوال حافظه می‌تواند ماسک‌های اجتماعی را بشکند و حقیقت‌های تلخ را برملا سازد. اینجا دیگر نه از عشق و صمیمیت خبری است، نه از کینه و نفرت؛ بلکه صداهای گم‌گشته‌ای هستند که در جست‌وجوی معنی و ارتباط از دست رفته‌اند.
«همه‌ی خانواده‌های خوشبخت» اثری است که نشان می‌دهد خانواده می‌تواند هم منبع رنج باشد و هم بخشی از آن‌چه ما را می‌سازد. نویسنده با نوشتن این کتاب نه تنها دارد خاطرات خودش را مروری می‌کند، که دارد سعی می‌کند فاصله‌ی عاطفی‌اش را با گذشته پر کند یا حداقل آن را بفهمد. این اثر که پیش از رمان مشهور «ناهنجاری» نوشته شده، یکی از شخصی‌ترین و صمیمانه‌ترین کارهای اوست.