کتاب فهم رشد اقتصادی

کتاب «درک رشد اقتصادی» نوشته‌ی جاتی سنگوپتا، به بحث رشد در اقتصاد می‌پردازد. پرسش از منشأ رشد اقتصادی یکی از قدیمی‌ترین پرسش‌های علم اقتصاد است. از زمان آدام اسمیت تا امروز، اقتصاددانان کوشیده‌اند توضیح دهند چرا برخی کشورها ثروتمند می‌شوند، برخی درجا می‌زنند و برخی دیگر در مدت کوتاهی جهش‌های چشمگیر را تجربه می‌کنند. کتاب پیش روی شما نیز به این مسئله را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد، با این تفاوت که در بستر قرن بیست و یکم با مسئله‌ی رشد درگیر است. در واقع، نظریه‌های سنتی رشد، هرچند همچنان اهمیت دارند، برای توضیح بسیاری از تحولات معاصر کافی نیستند. به باور او، اقتصادهای مدرن بیش از گذشته بر دانش، پژوهش، فناوری، سرمایه‌ی انسانی و نوآوری متکی شده‌اند. رشد اقتصادی دیگر تنها حاصل انباشت سرمایه‌ی فیزیکی یا افزایش نیروی کار نیست؛ بلکه توانایی خلق دانش جدید و انتشار آن در سراسر اقتصاد نقشی تعیین‌کننده پیدا کرده است. ذیل این تحولات است که محتوای کتاب متعین شده است. در فصل نخست، مفهوم توسعه در مرکز قرار دارد. در فصل دوم، مفهوم بازار مطرح می‌شود و ذیل آن دیدگاه‌های کلاسیک، نئوکلاسیک، نهادی و تکاملی مورد بحث قرار گرفته‌اند. فصل سوم حول محور سرمایه‌گذاری می‌چرخد. مدل رشد سولو، رشد درونزا، سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و افزایش بازده از مباحث این فصل هستند. فصل چهارم، ذیل عنوان «نوآوری» به مدل‌ها و سیاست‌های نوآوری پرداخته است. فصل پنجم به اشاعه، گسترش و انتقال فناروی و مهارت اختصاص یافته است. فصل ششم چند نمونه‌‌ی مطالعاتی در آسیا، شامل هند، چین، تایوان و کره را بررسی می‌کند. فصل هفتم منحصرا به اقتصاد تکاملی و مدل‌های مختلف آن اختصاص یافته است. فصل هشتم، با عنوان «رشد» مباحثی در فناوری اطلاعات، بهره‌وری، نابرابری، شفافیت در بازار اطلاعات و برخی مباحث درباره‌ی بازار ارائه کرده است. در نهایت، فصل نهم، حول محور موضوعات سیاسی در حوزه‌ی رشد اقتصادی می‌پردازد. گفتنی است که کتاب اثری کاملا فشرده است و به صورت جامع و کامل، مباحث مطرح‌شده را پوشش نمی‌دهد. اما در مجموع، برای آشنایی با اقتصاد رشد، این کتاب مقدمه‌ای روشن و قابل‌فهم به شمار می‌آید.