کتاب دره‌ی پروانه‌ها

کتاب «دره‌ی پروانه‌ها» نوشته ازهر جرجیس، تصویری از زندگی در عراق پس از جنگ را از زاویه‌ای شخصی و اجتماعی نشان می‌دهد. داستان در فضایی آمیخته با طنز تلخ و تأملات فلسفی پیش می‌رود و شخصیت‌ها درگیر بحران هویت، روابط پیچیده خانوادگی و فشارهای اجتماعی‌اند. جرجیس از خلال زندگی روزمره مردم بغداد و بصره، تأثیر جنگ، اشغال و مهاجرت را بر ذهن و عاطفه افراد بررسی می‌کند. رمان بیشتر به‌جای روایت یک داستان خطی، مجموعه‌ای از تجربه‌ها و گفت‌وگوهاست که در کنار هم تصویری از جامعه‌ای فرسوده اما زنده را می‌سازند.
شخصیت اصلی یعنی فاضل، جوانی خیال‌پرداز و بی‌انگیزه است که بین مسئولیت‌های خانوادگی و میل به رهایی سرگردان مانده؛ او در طول داستان از طریق خاطرات، گفت‌وگوها و سفرهای کوتاه، با گذشته و هویت خود روبه‌رو می‌شود. آشنایی‌اش با لیلا مسیر فکری تازه‌ای برایش باز می‌کند و گفت‌وگوهای آن دو درباره عشق، ادبیات و رهایی، شالوده فلسفی رمان را شکل می‌دهد. مرگ پدر، روابط خانوادگی پرتنش و کمبودهای زندگی در شرایط تحریم و اشغال، پس‌زمینه‌ای واقع‌گرایانه به روایت می‌دهد و طنز نویسنده، تلخی آن را متعادل می‌کند.
پروانه در عنوان کتاب، نمادی از ناپایداری و گذر و اشاره‌ای به شکنندگی انسان در برابر زمان و شرایط اجتماعی است. بسیاری از صحنه‌ها حول مفهوم «دره» یا «وادی» می‌چرخد؛ جایی میان واقعیت و خیال، که شخصیت‌ها در آن با ترس‌ها و پشیمانی‌هایشان روبه‌رو می‌شوند. جرجیس از این نمادها برای نشان دادن تضاد میان میل به تعلق و نیاز به رهایی استفاده می‌کند. رمان از خلال جزئیات کوچک، مثل گفت‌وگوهای خانوادگی یا ترس از مارمولک، جنبه انسانی و طنزآمیز زندگی را در دل بحران‌ها برجسته می‌سازد.
تحولات درونی فاضل و دیگران نه ناگهانی، بلکه تدریجی و گاه مبهم‌اند. «دره‌ی پروانه‌ها» از خلال روایت‌های پراکنده و لحظه‌های روزمره، به پرسشی گسترده‌تر درباره هویت، معنا و امکان تغییر در جامعه‌ای بحران‌زده می‌رسد.