کتاب عکاسی و ادبیات

کتاب «عکاسی و ادبیات» نوشته‌ی فرانسوا برونه، رابطه‌ی میان عکاسی و ادبیات را بررسی می‌‌کند. نقطه‌ی عزیمت کتاب رویکردی معکوس نسبت به پژوهش‌های رایج در این حوزه است. برونه در مقدمه توضیح می‌دهد که اغلب مطالعات مربوط به عکاسی و ادبیات، تأثیر عکاسی بر ادبیات را بررسی می‌کنند و ادبیات را صورت کهن‌تر، جاافتاده‌تر و اصیل‌تر فرهنگی می‌دانند و عکاسی را پدیده‌ای تازه و بیگانه در برابر آن. اما برونه این زاویه‌ی دید را وارونه می‌کند: او می‌خواهد از منظر خود عکاسی به مواجهه‌اش با ادبیات نگاه کند، نه برعکس. همین چرخش زاویه‌ی دید، خط راهنمای اصلی کل کتاب است. کتاب در پنج بخش سازمان‌دهی شده که هرکدام مرحله‌ای از این رابطه‌ را دنبال می‌کنند. فصل نخست، «نگارش اختراع عکاسی»، نشان می‌دهد چگونه خود پیدایش و معرفی عکاسی به جهان، از ابتدا با فرهنگ نوشتاری، هم در بعد علمی و هم ادبی، شکل گرفت؛ یعنی پیش از آنکه عکاسی بتواند مستقل از کلام وجود داشته باشد، این زبان نوشتاری بود که چارچوب درک آن را ساخت. فصل دوم، «عکاسی و کتاب»، به انتشار عکس‌ها در قالب کتاب می‌پردازد و بررسی می‌کند چگونه عکاسی از همان دوران آغازینش، صورتی پایدار و بادوام در قالب کتاب پیدا کرد. بخش بعدی، «اکتشافات ادبی عکاسی»، به این پدیده می‌پردازد که بارها و به‌طور تکراری، نویسندگان مختلف در طول تاریخ گویی از نو عکاسی را «کشف» کرده‌اند، هر بار با شگفتی و نگاهی تازه نسبت به این رسانه. بخش چهارم با عنوان «ادبیات عکاسی» و بخش پنجم با عنوان «عکاسی ادبیات» دو روی یک سکه را بررسی می‌کنند: چگونه در قرن بیستم مرز میان این دو رسانه محو شد و عکاسی و ادبیات ابزارهای یکدیگر را به عاریت گرفتند تا نوعی ژانر تازه و ترکیبی از متن و تصویر پدید آید. در مجموع، نویسنده به ‌جای بسنده‌کردن به یک برهه‌ی تاریخی یا چند نمونه‌ی مشهور، تلاش می‌کند روایتی پیوسته و تاریخی از یکی از پیچیده‌ترین و کمتر بررسی‌شده‌ترین روابط میان‌رسانه‌ای دوران مدرن ارائه دهد. کتاب حاضر برای خواننده‌ای که به تاریخ عکاسی، نظریه‌ی رسانه یا مطالعات تطبیقی ادبیات و هنرهای تجسمی علاقه‌مند است، بسیار مناسب است.