کتاب شاهدی در فلسطین 4

کتاب «شاهدی در فلسطین: مشاهدات بانویی یهودی آمریکایی در سرزمین‌های اشغالی (4)» نوشته‌ی آنا بالتزر، جلد پایانی از مجموعه‌ی چهار جلدی «شاهدی در فلسطین» است که خاطرات و یادداشت‌های نویسنده در زمان حضور وی در کرانه‌ی باختری در دهه‌ی نخست قرن بیست و یکم است. اگر جلد‌های پیشین عمدتا بر تجربه‌های عینی زندگی زیر اشغال تمرکز داشتند، این بخش از کتاب بیش از پیش به پرسش آینده می‌پردازد: جامعه‌ای که سال‌ها با اشغال، دیوار حائل، شهرک‌سازی، بازداشت و محدودیت‌های گوناگون روبه‌رو بوده، چه افقی پیش روی خود می‌بیند؟ از فصل‌های نخست کتاب، تا ضمایم و اسناد پایانی، کتاب به تدریج از روایت شخصی به تأملی سیاسی و تاریخی تبدیل می‌شود. به طور دقیق‌تر، تقریبا نیمی از جلد چهارم مانند مجلدهای پیشین پیش می‌رود که نویسنده با دقت مشاهدات خود را ثبت کرده است. برخی عناوین این فصل‌ها عبارتند از: «سونامی فاضلاب و خفه کردن غزه»، «دیر یاسین ادامه دارد» و «طوباس، دره اردن و اقتصاد اشغالگری». نیم دیگری از کتاب را پنج ضمیمه و یک آلبوم از تصاویر مربوطه تشکیل داده است. هر کدام از این ضمائم مختصرا به موضوعی خاص اختصاص یافته‌اند، مانند «کارهایی که شما می‌توانید انجام دهید»، «افسانه‌ها و سوالات متداول» و «نقل‌ قول‌هایی از شخصیت‌های برجسته». در نهایت نیز یک آلبوم از تصاویر از نقشه‌ها و متولدان تحت اشغالگری قرار گرفته است. می‌توان گفت که در جلد چهارم، نویسنده شخصی تبدیل می‌شود که می‌کوشد از دل صدها مشاهده، گفت‌وگو و تجربه‌‌های متعدد، تصویری کلی از وضعیت فلسطین ارائه دهد. به همین دلیل فضای این جلد با بخش‌های پیشین تفاوت دارد. اگر در فصل‌های قبل بیشتر با چهره‌های مشخص، خانواده‌ها، کشاورزان، دانش‌آموزان و زندانیان روبه‌رو بودیم، اکنون پرسش اصلی به آینده‌ی فلسطین معطوف می‌شود. البته مانند دیگر بخش‌های کتاب، این جلد نیز از منظر یک فعال سیاسی همبسته با فلسطینیان نوشته شده است و ادعای بی‌طرفی دانشگاهی ندارد. اما ارزش آن دقیقا در همین ویژگی نهفته است. «شاهدی در فلسطین» تلاش نمی‌کند از بیرون به منازعه نگاه کند؛ بلکه می‌خواهد خواننده را به درون تجربه‌ی زیسته‌ی مردمی ببرد که معمولا تنها در قالب آمار و خبر دیده می‌شوند.