کتاب سفر از حقوق به ادبیات (جلد1)

کتاب «سفر از حقوق به ادبیات» (جلد اول) اثر دکتر محسن محبی که با همت انتشارات نگاه معاصر منتشر شده، تلاشی است تأمل‌برانگیز برای شکستن تصویر کلیشه‌ای و خشکی و بدور از مطالعات میان‌‌رشته‌ای که اغلب از اهالی حق و قانون در ذهن جامعه نقش بسته است؛ تصویری شبیه به بازرس ژاور در رمان بینوایان که جهان را فقط از دریچه‌ی تنگ مقررات می‌بیند. نویسنده در این اثر که حاصل نیم‌قرن قلم‌فرسایی اوست، با نام قلمی سعید محبی ظاهر می‌شود تا نشان دهد فصل مشترک جهان سخت قانون و جهان لطیف ادبیات، عنصری قدرتمند به نام «کلمه» است.
در جلد نخست که بر «حقوق بین‌الملل و دادرسی» تمرکز دارد، محبی خواننده را با مسئله‌ی غایت حقوق درگیر می‌کند. او به این منظور از توقف در ایستگاه انتزاعی عدالت پرهیز می‌کند. نویسنده استدلال می‌کند بشر بیش از پنج هزار سال بر سر چیستی عدالت گفت‌وگو کرده و هنوز به اجماعی نرسیده است؛ بنابراین حقوق باید هدفی آزمون‌پذیرتر و عینی‌تر داشته باشد که همانا حاکمیت قانون است. در نگاه او، این حاکمیت قانون به معنای اطاعت کورکورانه نیست، بلکه سازوکاری است برای پاسخ‌گو‌کردن حاکمان و تبیین نسبت ظریف میان «قدرت» و «آزادی».
این کتاب فقط به مباحث صرف نظری و تشریحی عالم حقوق محدود نمی‌شود؛ بلکه به‌دلیل جایگاه نویسنده به‌عنوان وکیل و داور در دیوان بین‌المللی دادگستری، حاوی اسناد و تحلیل‌های دست‌اول از چالش‌های حقوقی میان ایران و ایالات متحده است. مباحثی درباره بیانیه‌های الجزایر و طرح دعاوی علیه آمریکا در لاهه، به کتاب وزن و سنگینی بخشیده است. محبی در اینجا مسئله‌ی مسئولیت دولت و جایگاه آن در نظام بین‌الملل را تشریح می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه یک حقوق‌دان می‌تواند با ابزار کلمات، از منافع ملی در کارزارهای جهانی دفاع کند.
«سفر از حقوق به ادبیات» اثری است که مرزهای میان علوم انسانی را کم‌رنگ می‌کند. نویسنده ثابت می‌کند‌ حقوق، وام‌دار خردورزی و فعالیت‌های نفسانی بشر است و نمی‌توان آن را در چارچوب خشک مواد و تبصره‌ها محصور کرد. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند بدانند در ذهن یک قاضی یا وکیل بین‌المللی، فراتر از پرونده‌ها و احکام، چه فلسفه‌ای درباره‌ی آزادی و حکمرانی جریان دارد، روایتی خواندنی و جالب ارائه می‌دهد به‌ویژه برای نو دانشجویان حقوق که در بدو ورود به عالم حقوق رویای تغییر جهان را در سر می‌پرورانند.