کتاب تندیس ناتالی

کتاب «تندیس ناتالی» اثر سعید جوزانی می باشد. جوزانی که پیش‌تر با آثاری همچون «مالوینای انزلی» دلبستگی خود را به جغرافیای گیلان و خرده‌روایت‌های تاریخی نشان داده بود، در این رمان کوتاه ، مخاطب را به تماشای همپوشانی دو انقلاب بزرگ قرن بیستم می‌برد: انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه و انقلاب ۱۳۵۷ ایران. نویسنده در این اثر با مسئله‌ی «هنرمند در حصار ایدئولوژی و آشوب» دست‌وپنج نرم می‌کند و می‌کوشد نشان دهد که چگونه تلاطم‌های سیاسی، سرنوشت فردی انسان‌ها را مانند موم در دستان تاریخ تغییر شکل می‌دهند.
داستان رمان درباره شخصیت خسرو، مجسمه‌ساز جوان اهل بندر پهلوی انزلی می‌چرخد که در بحبوحه‌ی تحولات سال ۵۷، سفارشی دولتی برای ساخت تندیس یک ماهی اوزون‌بورون دریافت می‌کند. این سفارش ظاهرا ساده، بهانه‌ای می‌شود تا نویسنده ما را به لایه‌های از تاریخ ببرد. مسئله‌ی اصلی در اینجا، مواجهه خسرو با دو میراث متفاوت است: یکی میراث زنده‌ای به نام ناتالی، زنی از بازماندگان جنگ جهانی دوم که حامل زخم‌های اروپا است، و دیگری میراث مکتوب استادش، حبیب محمدی.جوزانی، دست‌نوشته‌های حبیب محمدی را که مربوط به دوران دانشجویی او در آکادمی هنر مسکو و همزمان با انقلاب بلشویکی است، وارد روایت می‌کند. این تمهید باعث می‌شود تا خواننده در آن واحد، صدای چکمه‌های سربازان سرخ در مسکو و فریادهای انقلابیون در خیابان‌های انزلی را بشنود. ناتالی در این میان، تنها یک معشوقه نیست؛ بلکه تجسمی از آوارگی و بقایای جنگ است که اکنون در انزلی، شهری که خود دروازه‌ای رو به روسیه محسوب می‌شود، پناه گرفته است.
ارتباط عاطفی میان خسرو و ناتالی در حین ساخت مجسمه شکل می‌گیرد؛ گویی خسرو همزمان که به سنگ و فلز جان می‌دهد، می‌کوشد تا روح ترک‌خورده‌ی ناتالی را نیز ترمیم کند. نویسنده در این اثر به مسئله‌ی هویت و مهاجرت نگاهی ویژه دارد.
این رمان اثری است برای کسانی که می‌خواهند بدانند وقتی جهان در آتش انقلاب‌ها می‌سوزد، هنر و عشق چگونه برای بقا تقلا می‌کنند. «تندیس ناتالی» با حجمی اندک، بار معنایی سنگینی را به دوش می‌کشد و نشان می‌دهد که گاهی ساختن یک مجسمه، تلاشی است برای متوقف کردن زمان، درست پیش از آنکه همه چیز فرو بریزد.