کتاب اکتبر

کتاب «اکتبر: داستان انقلاب روسیه» نوشته‌ی چاینا میه‌ویل روایتی تاریخی از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ است که در صدمین سالگرد این رویداد منتشر شد. نویسنده که بیشتر با آثار فانتزی و علمی-تخیلی شناخته می‌شود، تلاش کرده وقایع مرتبط با سقوط امپراتوری تزار و پیروزی بلشویک‌ها را نه صرفا به شکل یک گزارش تاریخ‌نگارانه، بلکه در قالب روایتی نزدیک به رمان بازسازی کند. این روایت سبک و ساختاری دارد که عناصر مستند تاریخی را با توصیفات زنده و پرجزئیات ترکیب می‌کند تا زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی روسیه پیش از انقلاب به شکل قابل درک برای مخاطب ارائه شود.
محتوای کتاب از ماه‌های ابتدایی سال ۱۹۱۷ آغاز می‌شود و به حرکت‌های اعتراضی و اعتصاب‌های گسترده‌ای می‌پردازد که منجر به سقوط نیکلای دوم شد. در این بخش نقش مشکلات اقتصادی، کمبود مواد غذایی و تأثیر جنگ جهانی اول بر افزایش نارضایتی مردم و سربازان بررسی می‌شود. در ادامه میه‌ویل به شکل مرحله‌به‌مرحله تحول دولت موقت، بحران‌های داخلی و چالش‌های احزاب مختلف را توضیح می‌دهد. بازگشت لنین از تبعید، رقابت میان منشویک‌ها و بلشویک‌ها و ماجراهای مرتبط با قیام‌ها و کودتاهای نیمه‌کاره نیز بخش مهمی از روایت را تشکیل می‌دهد.
در بخش پایانی کتاب تمرکز اصلی بر رخدادهای ماه اکتبر و چگونگی سازماندهی قیام بلشویکی است. اقدامات رهبری حزب، نقش تروتسکی در برنامه‌ریزی نظامی تصرف مراکز قدرت، سقوط کاخ زمستانی و شکل‌گیری نخستین دولت کارگری در جهان از جمله محورهای این فصل هستند. کتاب تلاش می‌کند نشان دهد که انقلاب محصول یک عامل واحد نبود، بلکه نتیجه‌ی انباشت بحران‌های چندلایه، ناکارآمدی سیاسی و فشارهای اجتماعی گسترده بود. از سوی دیگر روایت تنها به رهبران مشهور محدود نمی‌شود و به زندگی کارگران، سربازان، زنان و اقلیت‌های حاضر در این رویداد نیز توجه می‌کند.
یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی کتاب این است که برخلاف بسیاری از متون ایدئولوژیک، تلاش دارد از دیدی بی‌طرف به رویدادها نزدیک شود. به همین دلیل نه پیروزی بلشویک‌ها را یک اتفاق صرفا قهرمانانه معرفی می‌کند، نه شکست دولت موقت را نتیجه‌ی ساده‌ی ضعف فردی می‌داند. بلکه انقلاب به عنوان روندی اجتماعی و سیاسی با پیچیدگی‌های گسترده معرفی می‌شود.