کتاب اسرارنامه، پند نامه، الهی نامه

«مجموعه آثار عطار نیشابوری: اسرارنامه، پندنامه، الهی نامه» این سه کتاب این شاعر بزرگ را دربرمی‌گیرد. فریدالدین ابو حامد محمد عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری، عارف، صوفی و شاعر پرآوازه‌ی پایان سده‌ی ششم و آغاز سده‌ی هفتم بود. عطار در سال ۵۴۰ هجری قمری در نیشابور زاده شد و در ۶۱۸ هجری قمری به هنگام حمله‌ی مغول به قتل رسید. عطار مدتی از عمر خود را مشغول عطاری و طبابت بود و بعدها به رسم سالکان با گوشه‌گیری از خلق به سرودن شعر و نوشتن آثار منظوم و منثور خود مشغول بوده است. آثار عطار به دو دسته‌ی منطوم که عبارتند از دیوان اشعار که شامل غزلیات قصاید و رباعیات و منطق‌الطیر و آثار منثور که عبارتند از: الهی‌نامه اسرارنامه، مصیبت‌نامه، تذکره‌اولالیا تقسیم می‌شود.
درباره‌ی آثار عطار اظهارنظرهای خلاف واقع بسیار شده است. به هر حال انتساب الهی‌نامه، منطق الطیر، اسرارنامه، مصیبت نامه، رباعیات موسوم به مختارنامه، دیوان غزلیات و قصاید و تذکره‌الاولیا به او هیچ شکی نیست. بنابر مقدمه‌ی مختارنامه ترتیب زمانی آثار عطار این گونه است. الهی‌نامه، اسرار نامه، منطق‌الطیر، مصیبت‌نامه، دیوان غزلیات و قصاید، جواهرنامه، شرح‌القلب و رباعیات (مختارنامه) است.
«اسرارنامه» یکی از مثنوی‌های مسلم‌السند فریدالدین عطار نیشابوری و احتمالا از جمله نخستین آثار او بوده است. این اثر مشتمل است بر 3305 بیت در 22 مقاله. سه مقاله‌ی نخستین آن به ترتیب درباره‌ی توحید و نعت رسول اکرم و فضائل خلفای راشدین است. از مقاله‌ی چهارم به بعد از موضوعات گوناگون تصوف و شماری از اصطلاحات صوفیه مانند شوق و نکات صوفیانه مانند سر و جان و تن و نکوهش نفس اماره سخن گفته شده است. از مقاله‌ی نهم به بعد عطار درباره‌ی معاد و احوال آخرت سخن می‌گوید و تقریبا تا آخر کتاب سعی می‌کند یاد مرگ و مردن را در خواننده زنده کند و لذا این کتاب به لحاظ القای مرگ‌آگاهی در میان کتاب‌های صوفیانه کم‌نظیر و بی‌همتاست.
پندنامه (منسوب به) عطار، منظومه‌ای حکمی-اخلاقی، در قالب مثنوی است. این کتاب، با ستایش خداوند آغاز می‌شود و شاعر ابتدا به ذکر نشانه‌های قدرت پروردگار می‌پردازد و از پیامبرانی چون نوح و لوط و ابراهیم سخن به میان می‌آورد، سپس به اوصاف پیامبر اسلام می‌پردازد. اندرزهای پندنامه متنوع و در زمینه‌های گوناگون است، از قبیل آداب زندگی، بهداشت و تندرستی، مهمان‌نوازی، بخشش و جوانمردی و کشورداری.
« الهی‌نامه» از شاهکارهای ادب پارسی به‌شمار می‌رود که بر وزن مثنوی خسرو و شیرین نظامی سروده شده‌است. عطار، در این اثر به بازگویی مقاصد اهل تصوف می‌پردازد و از تمثیل بهره می‌گیرد.
«مجموعه آثار عطار نیشابوری: اسرارنامه، پندنامه، الهی نامه» سه کتاب مهم عطار را در اختیار علاقمندان به تصوف و ادبیات عرفانی قرار می‌دهد.