کتاب تاریخ فشرده ایتالیا

کتاب «تاریخ فشرده ایتالیا» اثر کریستوفر دوگان، اثری موشکافانه برای بازخوانی پرونده‌ی کشوری که قرن‌ها پیش از آنکه یک واقعیت سیاسی باشد، یک رویای جغرافیایی و فرهنگی بوده است. دوگان، متخصص تاریخ معاصر ایتالیا که اشتیاقش به این سرزمین را با سفر موتورسیکلت در جوانی آغاز کرد و تا کرسی استادی آکسفورد ادامه داد، در این اثر با مسئله دشوار و پیچیده‌ی ملت‌سازی در سرزمینی چهل‌تکه دست‌وپنج نرم می‌کند.
نویسنده خواننده را با این واقعیت روبرو می‌کند که ایتالیا تا پیش از سال ۱۸۶۱، نه یک کشور واحد، بلکه مجموعه‌ای از ایالت‌های متنازع با تاریخ و سنن مجزا بوده است. دوگان توضیح می‌دهد که وحدت ایتالیا در قرن نوزدهم، بیش از آنکه حاصل یک نقشه‌ی راه دقیق و از پیش تعیین شده باشد، نتیجه‌ی تصادفات تاریخی بود. از این‌رو، حاکمان جدید با چالش عظیم چسباندن قطعات این موزاییک ناهمگون به یکدیگر مواجه شدند. کتاب با بررسی موانع جغرافیایی و فرهنگی، نشان می‌دهد که چگونه کوه‌های آلپ و آپنین و تفاوت‌های زبانی، قرن‌ها مانع شکل‌گیری یک هویت منسجم شده بودند.
نکته‌ی درخشان و متمایزکننده‌ی پژوهش دوگان، تمرکز بر نقش «مهاجران و تبعیدی‌ها» در خلق ایده‌ی ایتالیاست. نویسنده استدلال می‌کند که حس ایتالیایی بودن نه در داخل مرزها، بلکه اغلب در ذهن روشنفکران و تبعیدی‌هایی همچون دانته، پترارکا و مازینی شکوفا شد که از دور به وطنی خیالی و آرمانی می‌نگریستند. دوگان نشان می‌دهد چگونه درد غربت، کاتالیزوری برای عبور از تفرقه و رسیدن به رویای وحدت شد. او تاریخ سیاسی را با داده‌های اقتصادی و اجتماعی نظیر آمار جمعیت، توسعه راه‌آهن و تولید ناخالص داخلی درهم می‌تند تا روایتی واقعی و به دور از افسانه‌پردازی ارائه دهد.
ساختار کتاب اگرچه از سقوط امپراتوری روم آغاز می‌شود، اما ثقل اصلی آن بر دو قرن اخیر و تلاش‌های متناوب مادی‌گرا و آرمان‌گرا برای شکل دادن به دولت-ملت است. نویسنده با پرهیز از نگاه توریستی به رم و ونیز، به لایه‌های تنش میان شمال و جنوب و ناکارآمدی‌های سیستماتیک می‌پردازد.
در نهایت، «تاریخ فشرده ایتالیا» اثری است که می‌خواهد معمای هویت در این شبه‌جزیره را حل کند. کریستوفر دوگان در این مجلد ثابت می‌کند که ایتالیا شدن، فرآیندی پردرد و ناتمام است که هنوز هم چالش‌های آن ادامه دارد.