کتاب داستان های پشت پرده

«داستان‌های پشت‌پرده» نوشته‌ی آرش آذرپناه درباره‌ی تمثیل در داستان‌های کوتاه فارسی است. نویسنده در این کتاب ابتدا به تاریخچه‌ی داستان کوتاه و تعریف آن می‌پردازد و سپس تمثیل و ویزگی‌های آن را توضیح می‌دهد.
این پژوهش به تحلیل داستان‌های کوتاه تمثیلی فارسی تا سال 1370 می‌پردازد. رویکرد آذرپناه در این اثر دسته‌بندی داستان‌های کوتاه تمثیلی از سال 1300 تا 1370 هم به لحاظ مضمون تمثیل و هم به لحاظ ساختار تمثیلی آن‌هاست. برای این منظور او ابتدا کوشیده است مفهوم دقیقی از تمثیل و انواع آن به دست دهد و سپس پیشینه‌ی کاربرد آن را نیز بیان کند. یکی از نکات مهمی که در این کتاب به آن پرداخته شده است تمایز مفهوم تمثیل با مفاهیم نزدیک به آن مثل نماد، تشبیه و استعاره است.
رویکرد این پژوهش تلفیق نوعی دسته‌بندی مضمونی و ساختاری است؛ یعنی داستان‌های تمثیلی نخست به لحاظ مضمون طبقه‌بندی شده‌اند، سپس داستان‌های مربوط به هر مضمون تمثیلی به لحاظ ساحتار نیز طبقه‌بندی شده‌اند. مثلا یک داستان تمثیلی سیاسی می‌تواند یک داستان واقع‌گرایانه، غیرواقع‌گرایانه یا داستانی حکایت‌وار به شمار بیاید. داستان‌های از نظر مضمون تمثیلی به این شکل دسته‌بندی شده‌اند: داستان‌های تمثیلی سیاسی، اجتماعی، فلسفی و اندیشه‌محور، اسظوره‌ای - تاریخی و روان‌شناختی. هر داستان تمثیلی از نظر ساخت روایت تمثیلی ممکن است واقع‌گرا، سورئالیستی، مبتنی بر رئالیسم جادویی و... باشد.
تحلیل داستان‌های تمثیلی معاصر فارسی امکانی تازه‌ در اختیار مخاطبان داستان قرار می‌دهد تا آن‌ها با نوعی خوانش تازه از داستان‌های کوتاه معاصر فارسی آشنا شوند. توجه به تمثیل در زیر لایه‌ی ظاهری داستان‌ها، به علاقمندان داستان معاصر کمک می‌کند تا با رویکردی تازه‌ به سراغ خوانش جدیدی از بخشی از ادبیات منثور معاصر ایران بروند.
آذرپناه در مقدمه‌ی کتاب گوشزد کرده است که شاید مفاهیم محض مطرح شده در بخش دوم کتاب مناسب دانشجویان و پژوهشگران رشته‌ ادبیات فارسی باشد اما از بخش سوم به بعد مفاهیم کتاب احتمالا داستان‌نویسان جوان و خوانندگان جدی داستان را نیز جذب می‌کند.
در این کتاب داستان‌هایی از نویسندگانی چون هوشنگ گلشیری، صادق هدایت، سیمین دانشور، محمد محمدعلی، غلامحسین ساعدی، صادق چوبک، شهریار مندنی‌پور، ابراهیم گلستان، بهرام صادقی، بهرام حیدری، اسماعیل فصیح، قاضی ربیحاوی و... از منظر تمثیلی به لحاظ مضمونی و ساختاری بررسی شده‌اند.
کتاب در هشت فصل تدوین شده است؛ «تاریخچه‌ی داستان کوتاه و تعریف آن»؛ «تمثیل و ویژگی‌های آن» و «تاریخچه‌ی تمثیل و درآمدی بر تمثیل‌گرایی در داستان کوتاه فارسی» عناوین سه فصل اول کتاب هستند. در پنج فصل بعدی داستان‌های تمثیلی به لحاظ مضمون بررسی شده‌اند.
«داستان‌های پشت‌پرده» کتابی مفید و راهگشا برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌ ادبیات فارسی و همین‌طور داستان‌نویسان و خوانندگان جدی داستان است.