کتاب تئاتر پست دراماتیک و فرم

«تئاتر پست‌دراماتیک و فرم» نوشته‌ی چندنویسنده‌ و اثری بینارشته‌ای است که به بررسی دگرگونی‌های ساختاری در تئاتر معاصر می‌پردازد.
نویسندگان این کتاب به شکل‌های مختلف در پی این هستند که نشان بدهند درک و دریافت تئاتر، مستلزم درک و دریافت فرم است؛ در واقع اندیشیدن به مقوله‌ی تئاتر بدون در نظر گرفتن مقوله‌ی فرم امری ناممکن است. براین اساس، تئاتر صرفا محلی برای دیدن نیست بلکه فضایی برای اجرا و تجلی فرم است. آن‌ها در پی پاسخ به پرسش‌هایی از این دست هستند؛ تئاتر به چه چیزی فرم می‌بخشد؟ آیا فرم به عناصر ترکیبی ساختارها با الگوهای ذاتی یک اثر هنری اشاره دارد؟ فرم چگونه با جنبه‌های دیگری همچون محتوا یا کارکرد مرتبط است؟ آیا فرم صرفا یک ظرف یا تزئین است؟ چه ارتباطی بین فرم و شرایط تاریخی و اجتماعی که یک اثر هنری در آن ظهور می‌کند وجود دارد؟
برای مطالعات تئاتر و اجرا دو روند جدید فرمالیسم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند؛ یکی تفکر فرمالیستی را به نهادهای اجتماعی اعمال می‌کند و دیگری شرایط تاریخی اشکال نوین هنر را بررسی می‌کند. اگر چه هیچ یک از این تمایلات به تنهایی دریافتی جامع ارائه نمی‌دهند اما الگوهای مفیدی برای ساختن فراهم می‌کنند.‌ نویسندگان کتاب با تمرکز بر اجراهای پست‌دراماتیک، به تحلیل فرم‌هایی می‌پردازند که از روایت خطی، شخصیت‌پردازی کلاسیک و ساختارهای سنتی فاصله گرفته‌اند و به‌جای آن، بر تجربه‌ی تماشاگر، بدن، فضا و زمان تأکید دارند. این کتاب با ارائه‌ی نمونه‌های اجرایی، تحلیل‌های نظری و گفت‌وگو با هنرمندان، به مخاطب کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از فرم در تئاتر پست‌دراماتیک پیدا کند.
یکی از کلان ادعاهای بنیادین کتاب این است که انتقادات گوناگون نسبت به تئاتر پست‌دراماتیک بیش از آن‌که به ساخت پست‌دراماتیک مربوط باشند؛ ریشه در تردیدهای عمیق‌تری درباره‌ی فرم و فرمالیسم در مطالعات تئاتر و اجراء دارند. نویسندگان با پرداختن به این بی‌اعتمادی دیرینه و حتی نوعی حساسیت نسبت به فرم در این حوزه، استدلال می‌کنند که هنرمندان و پژوهشگران می‌توانند از یک ساخت واژگان فرمالیستی گسترده‌تر و انعطاف‌پذیرتری بهره ببرند. برخلاف تئاتر دراماتیک که در آن ادراک حسی به پس زمینه می‌رود؛ تئاتر پست‌دراماتیک با برجسته کردن کیفیت‌های بدنی، شنیداری، فضایی و ریتمیک اجرا نوعی تجربه‌ی ادراکی غیر‌روایی خلق می‌کند که مخاطب را از تماشاگر منفعل به درگیر شدن «تنانی» و «روانی» با اجرا فرا می‌خواند.
«تئاتر پست‌دراماتیک و فرم» کتابی مفید برای علاقمندان و دست‌اندرکاران تئاتر است؛ یکی از مهم‌ترین منابع مربوط به تئاتر معاصر برای مخاطب فارسی‌زبان.