کتاب آیین قدرت (جلداول)

«آیین قدرت» اثری نظری، تحلیلی و میان‌رشته‌ای به قلم مهدی مطهرنیاست که کانون مباحث خود را بر بررسی مفهوم پویای قدرت در عرصه‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل بنا نهاده است. محمود سریع‌القلم در دیباچه این اثر، آن را نخستین تلاش منسجم به زبان فارسی برای تجزیه، واکاوی و تبیین قاعده‌مند قدرت توصیف می‌کند و یادآور می‌شود هرگونه کاستی در درک ماهیت، لایه‌ها و ابعاد این مقوله، بازیگران، سیاست‌پیشگان و پژوهشگران را در گردونه کسب، تثبیت و گسترش نفوذ با ناکامی‌های جبران‌ناپذیر روبه‌رو خواهد کرد. مطهرنیا با فرارفتن از مجادلات انتزاعی محیط‌های دانشگاهی، مقوله قدرت را قانون‌مند، انضباط‌پذیر و متکی بر قواعدی تغییرناپذیر معرفی می‌کند؛ پدیده‌ای که انسان را به میدان بازیگری فعال فرامی‌خواند و در همان فرآیند قدرت‌یابی، چارچوب وجودی و ادراک او را نیز بازتعریف می‌کند.
نویسنده در پی‌ریزی شالوده‌های هستی‌شناختی این مفهوم، از تشبیهات فیزیکی و کیهانی بهره می‌گیرد و قدرت را شکلی متراکم از انرژی قوام‌بخش می‌داند که سازوکاری گردبادی، خودترمیم‌کننده و معطوف به توازن دارد. در این چارچوب نظری، حقیقت نهایی قدرت در تحقق توازن و تعادل نهفته است و هر پدیده‌ای که نتواند سازگاری خود را با این مرکز تعادل حفظ کند، به سبب گرمای فزاینده و گریز از مرکز، از مدار گردباد به بیرون افکنده می‌شود. کتاب در ادامه، ارزیابی عرصه عمل را از قالب‌های سنتی خیر و شر مطلق یا تفکیک‌های اخلاقی رها می‌‌کند و به واقعیت تجربیات تاریخی بشر پیوند می‌زند؛ واقعیتی که در آن، کنشگری در ساختار قدرت غالبا گزینشی دشوار میان بدتر و بدترین است و پرهیز از قطعیت‌انگاری، پذیرش ابعاد روان‌شناختی، خودسازمان‌دهی، همگامی با فناوری‌هایی چون هوش مصنوعی، اتکا به مشارکت مدنی و تمسک به مشروعیت سیاسی را برای بقا الزامی می‌کند.
ستون‌های روش‌شناختی این منظومه فکری بر دیدگاه‌های جامعه‌شناختی ماکس وبر، آرای برتراند راسل و تعالیم دیرپای استراتژیست کهن، سون تزو استوار است تا درک جامعه ایرانی را از رویکردهای خطی و تقلیل‌گرایانه نجات بخشد. مطهرنیا با پیوندزدن قدرت به عناصر دولت‌-ملت و طراحی مدل‌هایی نظیر مکعب انواع قدرت و مربع آفرینش‌گر آگاهی در میدان رقابت، اصول مدیریت منابع انسانی و رزم‌آرایی در شرایط بحرانی را موشکافی می‌کند. او شش عامل را به عنوان ریشه‌های سقوط و شکست کنشگران شناسایی می‌کند که شامل تخمین نادرست از توان حریف، زوال مشروعیت و اعتبار، نقص آموزش نیروها، کاربرد بیهوده خشونت، نادیده‌گرفتن انضباط عملیاتی و ناتوانی مفرط در گزینش مدیران شایسته است.
در فرجام این پژوهش، نویسنده کارآمدی و پایداری در ساختارهای پیچیده دنیای معاصر را منوط به سرمایه‌گذاری پیوسته بر اطلاعات موثق، احتیاط خردمندانه، بهره‌گیری منعطف از رخدادها، انضباط آیینی و هدایت هدفمند سازمان می‌داند. کتاب تصویری ژرف پیش‌روی اندیشمندان و مدیران اجرایی قرار می‌دهد تا مختصات پنهان حاکمیت را ادراک کنند.