کتاب شوالیه‌های بدنام

«شوالیه‌های بدنام» از همان موقعیت آغازین، تصور متعارف فانتزی قهرمانانه را کمی کج می‌کند: بزرگ‌ترین شوالیه‌های سرزمین ناپدید شده‌اند و تنها کسی که باقی مانده، مردی است که دیگران او را بزدل می‌دانند. دیوید گمل در این رمان مستقل، داستان را نه از قهرمانی در اوج شهرت، بلکه از شرم و شکست آغاز می‌کند. مانانان، یکی از شوالیه‌های افسانه‌ای گابالا، زمانی که همراهانش از دروازه‌ای اسرارآمیز برای رویارویی با شری در جهانی دیگر عبور کردند، از رفتن سر باز زد. سال‌ها بعد، نه آن شوالیه‌ها بازگشته‌اند و نه احساس گناه دست از سر او برداشته است. در همین فاصله، نه دوک‌نشین که زمانی زیر حمایت شوالیه‌های گابالا بودند، دوباره با خشونت، جادو و بی‌ثباتی روبه‌رو شده‌اند. درباره‌ی پادشاه شایعاتی هراس‌آور جریان دارد و نشانه‌های سرکوب و تباهی بیشتر می‌شوند. مانانان حالا با همان انتخابی مواجه است که پیش‌تر از آن گریخته بود: عبور از دروازه و جست‌وجوی همراهان گمشده. گمل این سفر را به آزمون ساده‌ی شجاعت تقلیل نمی‌دهد. مسئله این نیست که آیا مردی ترسو می‌تواند ناگهان قهرمان شود؛ پرسش دشوارتر این است که انسان پس از یک شکست اخلاقی چگونه می‌تواند دوباره خودش را تعریف کند. این تنش در سراسر رمان گسترش می‌یابد. گمل به قهرمانی علاقه دارد، اما نسبت به افسانه‌ی قهرمان بی‌اعتماد است. شهرت، زره درخشان، سوگند و عنوان شوالیه هیچ‌کدام به‌خودی‌خود فضیلت را تضمین نمی‌کنند. شخصیت‌ها باید بارها میان آن تصویری که دیگران از آنان ساخته‌اند و کاری که واقعا در لحظه‌ی تصمیم انجام می‌دهند فاصله بیندازند. از همین رو عنوان کتاب معنایی دوپهلو پیدا می‌کند: «بدنامی» می‌تواند حاصل خطا باشد، اما می‌تواند از داوری جامعه‌ای نیز بیاید که هنوز نمی‌داند قهرمان واقعی چه کسی است. رمان هم‌زمان از عناصر آشنای فانتزی حماسی شوالیه‌ها، جادو، دروازه‌ی میان جهان‌ها، پادشاهی در معرض خطر و نبرد استفاده می‌کند، اما آن‌ها را حول مسئله‌ی اخلاقی نسبتا زمینی سازمان می‌دهد. قهرمانان گمل معمولا آدم‌هایی زخمی، سالخورده، خطاکار یا گرفتار گذشته‌اند و «شوالیه‌های بدنام» یکی از نمونه‌های روشن این الگوست. توان نویسنده در صحنه‌های کنش و نبرد نیز مانع نمی‌شود که مسئله‌ی وفاداری، ترس و امکان جبران در مرکز باقی بماند. همین ویژگی نقطه‌ی قوت اصلی رمان است. گمل با ضرباهنگ سریع و پیرنگی فشرده، بدون نیاز به جهان‌سازی چندجلدی، جهانی کامل و دارای تاریخ و اسطوره می‌سازد. در مقابل، همین فشردگی باعث می‌شود بعضی شخصیت‌های فرعی و برخی اجزای جهان فرصت بسط بیشتری پیدا نکنند؛ خواننده‌ای که به فانتزی‌های بسیار پیچیده و کندسوز عادت دارد ممکن است حرکت رمان را بیش از حد مستقیم ببیند. اما هدف گمل اساسا ساختن چنین جهانی نیست؛ او قهرمانی را زیر فشار انتخاب می‌آزماید. ترجمه‌ی فارسی «شوالیه‌های بدنام» با ترجمه‌ی طاهره صدیقیان از سوی کتابسرای تندیس منتشر شده است. پرسشی که از دل رمان باقی می‌ماند از هر شمشیر و جادویی مهم‌تر است: اگر یک‌بار در لحظه‌ای تعیین‌کننده شکست خورده باشیم، آیا آن شکست تعریف نهایی ماست، یا فقط نقطه‌ای است که قهرمانی بعدی باید از آن آغاز شود؟