کتاب رفتار ژنومیک زبان

این کتاب خواننده را با ایده‌ای روبه‌رو می‌کند که جایگاه زبان را به‌طور بنیادین دگرگون می‌سازد: زبان نه ابزار، بلکه موجودی زنده با رفتار ژنومیک است. در این چشم‌انداز نو، زبان همان نقشی را در حیات فرهنگی و اجتماعی ایفا می‌کند که ژن در حیات زیستی؛ حامل اطلاعات، واجد حافظه، مستعد جهش، در معرض انتخاب و همواره در تعامل با محیط. زبان، در این معنا، ژنوم پنهان جامعه است؛ ساختاری که تاریخ، معنا، قدرت و آینده را در خود رمزگذاری می‌کند. نوآوری اصلی کتاب در آن است که زبان را از سطح نشانه و قرارداد فراتر می‌برد و به سطح هستی‌شناختی ارتقا می‌دهد. نویسنده، با عبور آگاهانه از مرزهای تثبیت‌شده‌ی رشته‌ها، مفاهیمی برگرفته از زیست‌شناسی فرگشتی، فلسفه، فیزیک، نظریه‌ی اطلاعات، جامعه‌شناسی و زبان‌شناسی را در چارچوبی واحد گرد می‌آورد. در این چارچوب، واژگان همچون ژن‌ها حامل تجربه‌های تاریخی‌اند، نحوه مانند آنزیمی است که معنا را فعال می‌کند، و گفتمان‌ها به منزله‌ی زنجیره‌هایی ژنومیک عمل می‌کنند که واقعیت اجتماعی را خلق نموده، تثبیت می‌کنند یا دگرگون می‌سازند. مفهوم «آجرهای ژنتیکی محیط» که در این کتاب آمده است، افزون بر اینکه تأکید می‌کند: «تمدن‌ها عملا توده‌هایی سازمان‌یافته از ژن‌های در شارش و کریستالیزه‌شده هستند»، همچنین نشان می‌دهد که زبان هرگز در خلأ شکل نمی‌گیرد: اشیا، نهادها، سنت‌ها، فناوری‌ها و رسانه‌ها خود به حافظه‌ای ژن‌گون بدل می‌شوند که در زبان کریستالیزه (متبلور) می‌شوند و هم‌زمان از آن تأثیر می‌پذیرند. از این منظر، زبان نه فقط حافظ گذشته، بلکه سازنده‌ی آینده است؛ هر نوواژه، هر استعاره‌ی تازه و هر دگرگونی زبانی، جهشی در ژنوم فرهنگی محسوب می‌شود. در جهانی که هوش مصنوعی، رسانه‌های دیجیتال و حافظه‌های ماشینی به بخشی از زیست روزمره بدل شده‌اند، این کتاب نشان می‌دهد که زبان وارد مرحله‌ای تازه از فرگشت شده است؛ مرحله‌ای که در آن، ژنوم فرهنگی بشر در حال بازنویسی است. رفتار ژنومیک زبان دعوتی است به بازاندیشی عمیق در نسبت زبان، قدرت، تکنولوژی و آینده‌ی انسان؛ و یادآوری این نکته که ما نه صرفا کاربران زبان، بلکه حاملان و وارثان ژنومی هستیم که هر روز با گفتن، نوشتن و حتی سکوت، آن را دگرگون می‌کنیم.