کتاب لوکاچ پس از کمونیسم

کتاب «لوکاچ پس از کمونیسم: گفت‌وگو با روشنفکران معاصر» نوشته‌ی اوا ال کوردرو، شامل مجموعه‌ای از مصاحبه‌ها با اندیشمندان معاصر درباره‌ی لوکاچ است. کتاب برای نخستین بار در 1990 و بلافاصله پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان رسمی جنگ سرد به چاپ رسید، دورانی که مارکسیسم در محافل عمومی و حتی دانشگاهی زیر ذره‌بین انتقاد قرار داشت. عنوان اصلی کتاب «لوکاچ پس از کمونیسم» به همین موضوع اشاره دارد، اینکه آثار لوکاچ به عنوان یکی از بزرگ‌ترین اندیشمندان کمونیست، پس از شکست آن در شوروی، کماکان چه اهمیتی می‌توانند داشته باشند. اکنون به طور جزئی‌تر وارد محتوای کتاب می‌شویم. نویسنده‌ی کتاب که خود سال‌ها به پژوهش در باب آثار لوکاچ مشغول بوده، پیش از آغاز مصاحبه‌هایش با لوکاچ، در کتاب مقدمه‌ای جامع درباره‌ی وی ارائه می‌کند که ضمن ارائه‌ی چشم‌اندازی از زندگی پرفرازونشیب لوکاچ، به تشریح برخی مفاهیم بنیادین نظریات وی می‌پردازد. این مقدمه، نقشه راهی ارزشمند برای ورود به فضای فکری کتاب فراهم می‌کند. پس از این متن مکتوب ده گفت‌وگو با برخی از اندیشمندان چپ‌گرا قرار گرفته است. فردریک جیمسون، تری ایگلتون، کورنل وست، اتن بالیبار، مایکل لووی، روبرتو شوارتز و پیتر بورگر از جمله این افراد هستند. این فیلسوفان و نظریه‌پردازان که هر یک به نوعی از آرای لوکاچ متأثر بوده‌اند، در گفت‌وگوهایی صریح و پویا، ضمن بازنگری در نظریه‌ی زیبایی‌شناختی و مارکسیستی لوکاچ، به طرح دیدگاه‌های بعضا بحث‌برانگیز خود در باب موضوعاتی چون جنسیت، نژاد و روابط اقتصادی در جهان معاصر می‌پردازند. آنچه کتاب را خواندنی می‌کند، چندصدایی و تنوع دیدگاه‌هاست. برای مثال، در مصاحبه‌ها، فردریک جیمسون و تری ایگلتون، کاربردپذیری مفاهیم لوکاچ را در تحلیل زیبایی‌شناسی و وضعیت پست‌مدرن می‌سنجند، و جورج اشتاینر با وسعت نظر خود، نقدهای ادبی لوکاچ را وامی‌کاود. از سوی دیگر، روبرتو شوارتس، تحلیل لوکاچ را از منظر «جهان سومی» و «پسااستعماری» به چالش می‌کشد و مایکل لووی نیز بر اهمیت روش مارکسیسم لوکاچ، به‌ویژه مقوله «کلیت» و تحلیل «شی‌وارگی» او که بالیبار آن را از مهم‌ترین دستاوردهای نظری‌اش می‌داند، تأکید می‌ورزد. در مجموع، کتاب حاضر، اثری ارزشمند از دوران گذار فکری پس از جنگ سرد و منبعی دست‌اول برای آشنایی با موضع شخصیت‌های برجسته فلسفه و نقد ادبی در قبال میراث مارکسیسم، با تمرکز بر بحث بر آرای لوکاچ است که برای علاقه‌مندان مفید و جذاب خواهد بود.