کتاب مدیریت استرس با یوگا

«مدیریت استرس با یوگا: تمرین‌های تانتریک برای پاکسازی جسم و جان» کتابی به قلم سوامی ساتیاناندا ساراسواتی، بنیان‌گذار مکتب نامدار یوگای بیهار است که با پیوند زدن حکمت کهن تانترا به دستاوردهای دانش پزشکی معاصر، راهکاری جامع برای مهار اضطراب فراگیر در دنیای امروز پیش روی انسان می‌نهد. ساتیاناندا در این کتاب که گزیده‌ای از مقالات پژوهشی نشریه یوگا را در خود دارد، پدیده استرس را به منزله یک بیماری همه‌گیر جهانی و تهدیدی جدی برای بقای بشر معرفی می‌کند؛ عارضه‌ای روان‌تنی که بیش از نود درصد از اختلالات کالبدی نظیر نارسایی‌های قلبی و عروقی، فشار خون بالا، زخم‌های دستگاه گوارش، دردهای پراکنده و اختلالات خواب از آن سرچشمه می‌گیرند و حتی در ریشه‌یابی بیماری‌های بدخیمی چون سرطان نیز ردپای آسیب‌های روانی حاصل از آن هویدا است.
نویسنده با طرح این پرسش که ریشه بیماری کجاست، نگرش مادی پزشکی رایج را که اختلال را صرفا در بافت‌ها و اندام‌ها پی می‌گیرد به چالش می‌کشد و اثبات می‌نماید که سرچشمه نخستین هر ناخوشی در ذهن نهفته است. او با استناد به نمونه‌های عینی مانند جراحی لثه در خواب مغناطیسی بدون استفاده از داروهای بی‌حس‌کننده، نشان می‌دهد که احساس رنج و ادراک درد پدیده‌ای ذهنی است؛ ذهنی مسلط که ترشح غدد درون‌ریز را فرمان می‌دهد، توان تاب‌آوری بدن را تعیین می‌کند و سازوکار زیستی را در دفع یا جذب عوامل عفونی هدایت می‌نماید. حتی رخدادها و تکانه‌های محیطی نیز در صورت اشتغال مداوم فکر می‌توانند به بیماری‌های مزمن مبدل شوند؛ از این رو رویکردهای مقطعی دارویی یا روش‌های تک‌بعدی مانند پس‌خوراند زیستی ناتوان از مهار بحران‌اند و فرایند درمان باید فراتر از تیغ جراحان، تا ژرفای ناخودآگاه پیش رود.
کتاب در سه بخش هماهنگ، ابتدا کالبدشناسی تنش و عملکرد مغز کنترل‌گر را واکاوی می‌کند و سپس مجموعه‌ای منسجم از تمرین‌ها را برای بازگرداندن تعادل میان جسم و روان پیش می‌کشد. در کانون این برنامه‌ها، تکنیک یوگانیدرا جای دارد؛ روشی مبتنی بر خواب آگاهانه که با آزادسازی گره‌های انباشته از عضلات، عواطف و لایه‌های پنهان فکر، فشارهای مزمن را از دوش قلب برمی‌دارد و ترمیم بافت‌ها را ممکن می‌سازد. افزون بر این، حرکات بدنی یا آساناها از جمله سلام بر خورشید، تمرین‌های تنفسی پرانایاما مانند نادی‌شودانا، مراقبه، اصلاح عادات تغذیه و پایبندی به کارمایوگا یعنی کنشگری بدون چشمداشت، بستری استوار برای مهار تنش‌ها پدید می‌آورند. ساراسواتی که سال‌ها در آشرام و تحت هدایت سوامی شیواناندا به نظام‌مند ساختن این شیوه‌ها همت گمارد، انتقال این دانش به زندگی روزمره را وظیفه اساسی خود می‌دانست. استقبال چشمگیر مجتمع‌های بزرگ صنعتی هندوستان نظیر شرکت‌های نفت، گاز و خودروسازی از این تمرین‌ها و آموزش مداوم کارکنان، گواهی روشن بر کارآمدی عملی این الگوهاست. وی تأکید می‌ورزد که این دانش کهن باید مانند نظافت روزمره تن از سنین خردسالی به کودکان آموخته شود تا آنان را در برابر فشارهای آینده مصون سازد. این اثر کتابی است که خواننده را به تغییر بنیادین نگرش فرامی‌خواند و اثبات می‌کند که سلامت راستین در سامان‌بخشی آگاهانه به درون نهفته است.