کتاب دعای کمیل

«دعای کمیل» با ترجمه ویلیام چیتیک و خوشنویسی امیر احمد فلسفی، پیوندی است بی‌نظیر میان عرفان اسلامی و هنر ایرانی، میان دعایی که از دل شب‌های قدر برخاسته و زبانی که جهانیان آن را می‌فهمند. این کتاب با قطع وزیری، جلد سخت و کاغذ گلاسه، چنان شکوهی دارد که گویی نه یک کتاب، که حریری است نورانی در دستان عاشقان دعا.

قطع وزیری، نه آنقدر بزرگ که دست و پاگیر باشد و نه آنقدر کوچک که عظمت متن را ناقص سازد - درست به اندازه یک مصحف شریف، محترم و قابل حمل. دعای کمیل، یکی از مشهورترین ادعیه در فرهنگ تشیع است که از امام علی (ع) نقل شده و عمدتا در شب‌های جمعه زمزمه می‌شود. این دعا که خطاب به درگاه الهی است، مملو از مفاهیم عمیق عرفانی، توسل، طلب مغفرت و ابراز بندگی است.

نام آن از «کمیل بن زیاد نخعی»، یار خاص امام علی (ع)، گرفته شده که این دعا را از زبان مولا شنید و برای آیندگان ثبت کرد. در طول سده‌ها، دعای کمیل نه تنها در محافل مذهبی، که در محافل عرفانی و ادبی نیز جایگاه ویژه‌ای یافته است. بزرگان ادب فارسی از جمله حافظ و مولانا، به مفاهیم این دعا اشاره کرده‌اند و بسیاری از سالکان راه حق، زمزمه آن را کلید سلوک معنوی خود دانسته‌اند.

ویلیام چیتیک، مترجم این اثر، یکی از برجسته‌ترین ایران‌شناسان و اسلام‌شناسان معاصر غرب است. او استاد بازنشسته دانشگاه استونی بروک و از شاگردان برجسته سید حسین نصر است. چیتیک سال‌ها بر روی عرفان اسلامی، به ویژه آثار ابن عربی و مولانا، تحقیق کرده و ترجمه‌های مرجعی از متون عرفانی به انگلیسی ارائه داده است.

ترجمه او از دعای کمیل، بسیار دقیق و در عین حال شاعرانه است. او توانسته مفاهیم عمیق عرفانی و ادعیه‌ای این دعا - که در اصل به زبان عربی است را با وفاداری به متن اصلی و نیز با درک عمیق از احساسات یک مومن، به انگلیسی روان و قابل درک برگرداند. این ترجمه برای مسلمانان انگلیسی‌زبان در سراسر جهان که عربی نمی‌دانند، دریچه‌ای است به سوی عمیق‌ترین لایه‌های عبادت در سنت شیعی.

امیر احمد فلسفی، خوشنویس این کتاب، متن فارسی دعا (و احتمالا بخشی از متن عربی) را با خط نستعلیق چنان زیبا رقم زده که گویی هر حرف، خود دعایی است. کشیدگی‌های نرم و فراز و نشیب کلمات فلسفی، همراه با متن دعا شده و حس خشوع و ابتهال را به چشم خواننده منتقل می‌کند. تماشای این خوشنویسی پیش از خواندن متن، دل را نرم و چشم را خیس می‌کند.

زبان فارسی-انگلیسی کتاب نیز آن را برای دو گروه مخاطب ارزشمند ساخته است: از یک سو فارسی‌زبانانی که می‌خواهند دعای کمیل را با خوشنویسی نفیس بخوانند و از سوی دیگر انگلیسی‌زبانانی که به دنبال درک معنوی این دعا هستند. متن اصلی دعا به عربی نیز در کنار ترجمه‌ها آمده است (در صورت وجود). ۱۱۶ صفحه کاغذ گلاسه و جلد سخت، این کتاب را به هدیه‌ای ارزشمند برای مراسم مذهبی، سوگواری‌ها و ایام قدر تبدیل کرده است.

«دعای کمیل» برای چه کسانی است؟ برای عاشقان اهل بیت (ع) که می‌خواهند دعایی را در قابی هنری و ماندگار داشته باشند، برای مسلمانان انگلیسی‌زبانی که به دنبال ترجمه‌ای دقیق و شاعرانه از این دعا هستند، برای پژوهشگران عرفان تطبیقی، و برای هر کسی که باور دارد کلام آسمانی را باید در زیباترین قالب ممکن حفظ کرد.