کتاب امپراتوری هوش مصنوعی

کتاب «امپراتوری هوش مصنوعی» اثر کارن هائو، روزنامه‌نگار پژوهشی که سال‌ها روند رشد صنعت هوش مصنوعی را از نزدیک رصد کرده، روایتی از دگرگونی بنیادین یک آزمایشگاه پژوهشی به یکی از بزرگ‌ترین بازیگران فناوری جهان است. این اثر مسیر شرکت OpenAI را از روزهای آغازین، زمانی که با شعار توسعه‌ی امن هوش مصنوعی برای منفعت همگانی پایه‌گذاری شد، تا دورانی که به بنگاهی تجاری با ارزش ده‌ها میلیارد دلار بدل گشت، دنبال می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که نیاز فزاینده به قدرت پردازشی، سرمایه و رقابت با دیگر شرکت‌های فناوری، به‌تدریج شرکت را از اصول اولیه‌ی خود دور کرد و وارد میدانی کرد که در آن سرعت پیشرفت بر ملاحظات ایمنی برتری یافت.
بخش قابل‌توجهی از کتاب به سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI و شیوه‌ی رهبری او اختصاص دارد؛ هائو با بازسازی رویدادهای پشت‌پرده‌ی برکناری ناگهانی آلتمن توسط هیئت‌مدیره در نوامبر دوهزار‌و‌بیست‌وسه و بازگشت سریع او تنها چند روز بعد، تصویری از ساختار قدرت درون شرکت ارائه می‌دهد. این بخش از کتاب پرسش‌هایی درباره‌ی میزان نفوذ آلتمن، جایگاه هیئت‌مدیره و مناسبات پیچیده‌ی میان کارکنان، سرمایه‌گذاران و رهبری ارشد مطرح می‌کند و نشان می‌دهد چگونه یک بحران داخلی می‌تواند جایگاه یک مدیرعامل را در صنعت فناوری تثبیت کند.
یکی از محورهای اصلی کتاب مفهومی است که نویسنده آن را استعمار هوش مصنوعی می‌نامد؛ ایده‌ای که توسعه‌ی مدل‌های زبانی بزرگ را با الگوی امپراتوری‌های استعماری گذشته مقایسه می‌کند. بر پایه‌ی این تحلیل، ساخت سامانه‌هایی مانند ChatGPT به حجم عظیمی از داده، انرژی، آب و نیروی کار انسانی وابسته است.
همچنین به شرایط کاری پیمانکارانی در کشورهایی چون کنیا، فیلیپین و کلمبیا پرداخته شده که اغلب با دستمزدی بسیار پایین وظیفه‌ی پالایش و برچسب‌گذاری محتوای آسیب‌زا برای آموزش مدل‌ها را بر عهده دارند، در کنار این موضوع نویسنده به مصرف بی‌سابقه‌ی انرژی و آب در مراکز داده اشاره می‌کند و پیامدهای زیست‌محیطی آن را برای جوامع میزبان این زیرساخت‌ها بررسی می‌کند.
در بخش پایانی کتاب «امپراتوری هوش مصنوعی» نویسنده به فضای فکری حاکم بر بخشی از جامعه‌ی فناوری می‌پردازد که دستیابی به هوش مصنوعی عمومی را هدفی سرنوشت‌ساز برای آینده‌ی بشر می‌داند، باوری که به گفته‌ی او گاه نقش توجیه‌کننده‌ی آسیب‌های جانبی مسیر توسعه را ایفا کرده است. کارن هائو این روایت را بر پایه‌ی مصاحبه با نزدیک به دویست‌وشصت نفر از کارکنان پیشین و کنونی OpenAI، بررسی اسناد داخلی، مکالمات و گزارش‌های میدانی از چند قاره تدوین کرده است. حاصل این پژوهش گسترده، اثری مستند و تحلیلی است که تصویری چندلایه از هزینه‌های پنهان پشت یکی از پرشتاب‌ترین رقابت‌های فناوری عصر حاضر به دست می‌دهد.