1. خانه
  2. /
  3. کتاب فراسوی تفسیر

کتاب فراسوی تفسیر

4.3 از 2 رأی

کتاب فراسوی تفسیر

اهمیت هرمنوتیک برای فلسفه
Beyond interpretation
انتشارات: شب خیز
٪10
660000
594000
معرفی کتاب فراسوی تفسیر
هرمنوتیک در فلسفه معاصر چنان فراگیر شده است که گاهی به نظر می‌رسد تقریبا همه با این گزاره موافق‌اند که فهم انسان همواره با تفسیر همراه است. اما اگر هر چیزی تفسیر باشد، چه چیزی تفسیر بهتر را از تفسیر ضعیف‌تر متمایز می‌کند؟ آیا هرمنوتیک هنوز می‌تواند درباره حقیقت، اخلاق و شناخت سخنی معنادار بگوید، یا به دیدگاهی تبدیل شده که هر موضعی را می‌پذیرد و در برابر هیچ‌چیز مقاومت نمی‌کند؟ جیانی واتیمو، فیلسوف ایتالیایی و از مهم‌ترین نمایندگان «اندیشه ضعیف»، در کتاب «فراسوی تفسیر: اهمیت هرمنوتیک برای فلسفه» به سراغ همین دشواری می‌رود. این اثر که نخستین بار در سال ۱۹۹۴ با عنوان ایتالیایی «Oltre l'interpretazione» منتشر شد، تلاشی است برای بازگرداندن نیروی انتقادی به هرمنوتیکی که به باور نویسنده، بر اثر رواج گسترده، بخشی از اهمیت فلسفی خود را از دست داده است. واتیمو مسئله را از درون سنت هرمنوتیک پی می‌گیرد و به‌ویژه با میراث نیچه، هایدگر و گادامر وارد گفت‌وگو می‌شود. او با این تصور مخالف است که هرمنوتیک صرفا نظریه‌ای عمومی درباره ماهیت تفسیری فهم انسان باشد. چنین تصوری، حتی اگر ظاهرا با متافیزیک مخالفت کند، ممکن است خود به ادعایی متافیزیکی تبدیل شود؛ زیرا ساختار تفسیری تجربه را همچون حقیقتی ثابت و فرازمانی معرفی می‌کند. پاسخ واتیمو تأکید بر تاریخ‌مندی خود هرمنوتیک است. از نظر او، گسترش تفسیر را باید در پیوند با تحولات تاریخی جهان مدرن و فرسایش اقتدار حقیقت‌های مطلق فهمید. هرمنوتیک نیز محصول تاریخی است که می‌کوشد آن را تفسیر کند. مفهوم محوری کتاب «رسالت نیهیلیستی هرمنوتیک» است. نیهیلیسم در اندیشه واتیمو صرفا به معنای انکار ارزش‌ها یا بی‌اعتقادی به حقیقت نیست؛ او با الهام از نیچه و هایدگر، آن را با تضعیف ساختارهای نیرومند هستی، سوژه و حقیقت پیوند می‌دهد. در این چشم‌انداز، حقیقت دیگر حضوری مستقل و قطعی نیست که تفسیر وظیفه کشف و بازنمایی کامل آن را داشته باشد. فهم ما همواره در افقی تاریخی و در ارتباط با سنت‌ها، زبان و تفسیرهای پیشین شکل می‌گیرد. واتیمو می‌کوشد نشان دهد پذیرش این وضعیت لزوما به نسبی‌گرایی بی‌قیدوشرط نمی‌انجامد، هرچند مسئله توجیه و ارزیابی تفسیرها همچنان پابرجا می‌ماند. کتاب پس از طرح این مبانی، پیامدهای آن‌ها را در علم، اخلاق، دین و هنر بررسی می‌کند. در بحث علم، واتیمو جدایی قطعی علوم طبیعی از علوم انسانی را به پرسش می‌کشد و جایگاه تفسیر را در فهم معرفت علمی بررسی می‌کند. در اخلاق، تضعیف بنیادهای مطلق با امکان فاصله‌گرفتن از اقتدارگرایی و خشونت پیوند می‌یابد. بحث دین نیز اهمیت خاصی دارد؛ زیرا واتیمو در سنت مسیحی و فرایند عرفی‌شدن، نشانه‌هایی از همان تضعیف اقتداری را می‌بیند که در فلسفه دنبال می‌کند. در مواجهه با هنر نیز می‌کوشد هرمنوتیک را از محدودشدن به قلمرو تجربه زیبایی‌شناختی بیرون بیاورد. دو جستار ضمیمه درباره حقیقت هرمنوتیک و بازسازی عقلانیت، پرسش‌های بنیادین کتاب را گسترش می‌دهند. اهمیت «فراسوی تفسیر» در این است که واتیمو به اعلام پایان متافیزیک بسنده نمی‌کند و پیامدهای چنین موضعی را برای حوزه‌های مشخص اندیشه دنبال می‌کند. بااین‌حال، استدلال او با دشواری مهمی روبه‌رو است: اگر هیچ بنیاد فراتاریخی و الزام‌آوری برای حقیقت و اخلاق وجود ندارد، ترجیح کاهش خشونت بر سلطه یا گفت‌وگو بر تحمیل چگونه توجیه می‌شود؟ واتیمو برای پاسخ به این مسئله به میراث تاریخی و امکانات اخلاقی نهفته در آن روی می‌آورد، اما روشن نیست این پاسخ برای کسی که در همان افق تاریخی، ارزش‌های دیگری را برمی‌گزیند، تا چه اندازه الزام‌آور خواهد بود. این دشواری از اهمیت کوشش او نمی‌کاهد، بلکه یکی از نقاط حساس فلسفه‌اش را آشکار می‌کند. «فراسوی تفسیر» کتابی فشرده و مفهومی است که بیش از همه برای خوانندگان آشنا با فلسفه قاره‌ای، هرمنوتیک و اندیشه نیچه و هایدگر اهمیت دارد. همچنین می‌تواند مدخلی جدی برای شناخت نسبت «اندیشه ضعیف» واتیمو با اخلاق و دین باشد. عنوان کتاب ممکن است انتظار عبور از تفسیر را ایجاد کند، اما مسئله نویسنده، کنارگذاشتن تفسیر نیست؛ او می‌خواهد بداند فلسفه‌ای که دیگر نمی‌تواند به حقیقتی نهایی و مستقل از تاریخ تکیه کند، چگونه همچنان می‌تواند موضع بگیرد، نقد کند و در برابر صورت‌های گوناگون اقتدار مقاومت نشان دهد.
درباره جیانی واتیمو
درباره جیانی واتیمو
جیانترسیو واتیمو همچنین معروف به جیانی واتیمو (متولد ۴ ژانویه ۱۹۳۶) نویسنده، فیلسوف و سیاستمدار برجسته ایتالیایی‌ست. او از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴، عضو پارلمان اروپا بود و از سال ۲۰۰۹ نیز مجدداً همین سمت را بر عهده دارد. واتیمو از جمله امضاکنندگان درخواستی بود که در ۲۸ اکتبر ۲۰۰۹ منتشر شد و در آن از اتحادیه اروپا خواسته شده بود گروه حماس را بدون قید و شرط از فهرست نهادهای تروریستی خارج کند و آن را به عنوان نماینده قانونی مردم فلسطین به رسمیت بشناسد.
او از مدافعان برنامه هسته‌ای ایران است و بنا بود در پاییز ۱۳۸۹ در مراسم روز جهانی فلسفه، به ایران بیاید.
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب فراسوی تفسیر" ثبت می‌کند