چگونه است که هزاران غریبه در فضای فشردهی یک کلانشهر یا یک ورزشگاه، بیآنکه به جان هم بیفتند، کنار یکدیگر دوام میآورند؟ در حالی که نزدیکترین خویشاوندان ما در جهان پستانداران، یعنی شامپانزهها، در مواجهه با بیگانگان راهی جز جنگ و ستیز نمیشناسند. بشر چگونه از گروههای کوچک شکارچیـگردآورنده به جوامع میلیونی رسید؟ چه چیزی یک نیویورکی را به یک تهرانی یا یک ساکن توکیو پیوند میزند، بیآنکه هرگز یکدیگر را دیده باشند؟ مارک مافت در کتاب انبوهش انسان، با نگاهی که میان زیستشناسی فرگشتی و مردمشناسی در نوسان است، به جستوجوی ریشههای پنهان سازماندهی جوامع بشری میرود. او با واکاوی شباهتهای غریب میان تمدنهای انسانی و جوامع حشراتی چون مورچهها، نشان میدهد هویتهای گروهی چگونه شکل میگیرند و چه سازوکارهایی غریبهها را به همرزم و همشهری بدل میکنند. کتاب پیش رو فراتر از یک پژوهش علمی، تأملی است در باب بقا، انسجام و البته خطرهایی که در کمین تمدنهای بزرگ نشستهاند؛ روایتی از اینکه ما چگونه به «ما» بدل شدیم و چرا این هویت جمعی، همزمان مایهی رستگاری و مایهی انحطاط ماست.
من به عنوان یک زیستشناس میدانی، با تفکر به نظام طبیعت زندگی میکنم. با کاوش دربارۀ قبایل بشری و ملل، سالهای زیادی را برای پی بردن به مفهوم آنچه ما «جامعه» مینامیم، صرف کردهام. خودم را به شکل پایان ناپذیری گرفتار پدیدۀ بیگانگی یافتهام: روشی که در آن، اختلافات جزئی بهطور عینی، به خلیجی میان مردمی تبدیل میشود که برای دستیابی به هر گوشهای از زندگی، از زیستشناسی گرفته تا سیاست، دچار انشعابات میشوند. هدف «انبوهش انسان» تا حد امکان، استفاده از این گستره با تکیه به بررسی طبیعت جوامع انسان خردمند و حیوانات دیگر است. یکی از موضوعات اصلی کتاب که شاید ناراحتکننده به نظر برسد، این است که جوامع انسانی و جوامع حشرات بسیار بیشتر از آنچه ما میتوانیم باور داشته باشیم، به یکدیگر شباهت دارند.