کتاب دیدن دگرآموز،شنیدن دگرآموز

کتاب «دیدن دگرآموز، شنیدن دگرآموز» نوشته علی صاحبی، تلاشی روشمند و کاربست‌پذیر برای شرح و بسط یکی از بنیادین‌ترین آموزه‌های روان‌شناختی در بستر تئوری انتخاب است. این اثر مخاطب را با این واقعیت روبه‌رو می‌کند که انسان، برخلاف باورهای رایج و جبرگرایانه، قربانی منفعل گذشته، بازیچه ساختارهای پیچیده مغزی و فعل‌وانفعالات هورمونی، یا برده بی‌اختیار شرایط محیطی نیست. نویسنده در این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه تجربیات پیشین و رخدادهای سپری‌شده اثری انکارناپذیر بر شکل‌گیری هویت کنونی ما گذاشته‌اند، اما قدرت اراده و تصمیم‌گیری در زمان حال، این امکان را فراهم می‌آورد تا از چنگال گذشته رها شده و دست به انتخاب‌های آگاهانه‌تری بزنیم.
محور اصلی این اثر، رهایی از چرخه مخرب کنترل‌گری است؛ به این معنا که نه اجازه دهیم دیگران و شرایط بیرونی ما را کنترل کنند و نه خود در پی تسلط و کنترل اطرافیان باشیم. با پذیرش و درونی‌سازی این اصل، مسیر برای خلق روابطی سالم و همسو با خواسته‌هایمان هموار می‌شود تا بتوانیم نیازهای روانی و عاطفی خود را به شکلی کاملا مسئولانه برآورده سازیم و در نهایت به همان فردی تکامل یابیم که همواره آرزوی تجلی آن را در خود داشته‌ایم. در مسیر این دگرگونی ژرف، ذهن انسان‌ها اغلب در برابر تغییرات بنیادین مقاومت می‌کند.کتاب به روشنی توضیح می‌دهد که وقتی متوجه می‌شویم رفتارهای فعلی کارآمد نیستند و ما را به مقصود اصلی نمی‌رسانند، معمولا به دنبال راه‌های میان‌بر و آسان‌تری می‌گردیم. ما تمایل داریم با تعمیرات سطحی یا تغییرات جزئی در پوسته رفتارمان، از رویارویی با فرایند دشوار، زمان‌بر و چالش‌برانگیز بازآفرینی کلی زندگی اجتناب کنیم. اما صاحبی با استناد به مبانی علمی تئوری انتخاب تاکید می‌کند که عبور از این موانع و رسیدن به دستاوردهای ملموس، نیازمند دستیابی به سطح بالایی از آزادی فردی و خودگردانی است. انسان برای اتخاذ تصمیمات مستقل و انتخاب گزینه‌های گوناگون در مسیر رشد، به حفظ حریم شخصی و این آگاهی عمیق نیاز دارد که می‌تواند معمار شخصیت خود باشد. زمانی که این نیاز اساسی به استقلال و خودمختاری ارضا نشود، سیستم درونی ما پیام‌های ناکامی و هشداردهنده‌ای صادر می‌کند که به شکل احساس خفگی، به دام افتادگی و اسارت تجربه می‌شود.
این رنج و تعارض درونی تنها زمانی التیام می‌یابد که فرد در زندگی خویش به اندازه کافی احساس آزادی کند و بداند که بر جنبه‌های مهم و حیاتی زندگی‌اش کنترل موثر و درونی دارد. این کتاب در حقیقت یک راهنمای عملی برای گذار از مرحله تصورات ذهنی به اقدامات عینی است و به فرد می‌آموزد که چگونه سیستم درونی خود را به رسمیت بشناسد و برای به دست آوردن آنچه واقعا می‌خواهد، تغییر را انتخاب کند. خواننده در این روند می‌آموزد که مسئولیت تمام‌عیار زندگی و پیامدهای آن را بپذیرد، از ایفای نقش تکراری قربانی دست بردارد و حتی در بحرانی‌ترین و تاریک‌ترین موقعیت‌ها، نسخه ایده‌آل و آفریننده خود را حفظ کند تا کمترین آسیب را متوجه روان خویش سازد. مطالعه این اثر برای تمام کسانی که به نوعی خود را اسیر شرایط بیرونی یا افراد دیگر می‌پندارند، نقشه راهی است تا از دایره بی‌انتهای سرزنش خارج شده و با تکیه بر توانمندی‌های درونی، یک زندگی موثر، مسئولانه و مبتنی بر احساس تسلط بر سرنوشت را پایه‌ریزی کنند.