کتاب صدا - تصویر

کتاب «صدا-تصویر: ملاحظاتی زیباشناسانه درباره‌ی صدا در سینما» نوشته‌ی میشل شی یون، آهنگساز، نظریه‌پرداز فیلم و نویسنده‌ی پرکار فرانسوی است. این اثر بسط و تکمیل نظریات نویسنده در حوزه‌ی صدا و زیبایی‌شناسی آن در حوزه‌ی سینما است. بحث مبنایی کتاب این است که سینمای صدادار از سال ۱۹۲۷ به بعد شکل تازه‌ای از ادراک را پدید آورده که نویسنده آن را «صدا-تصویر» می‌نامد. به باور او، تماشاگر تصویر و صدا را به‌عنوان دو کانال جدا دریافت نمی‌کند، بلکه این دو در ذهن به یک کلیت فراحسی واحد ترکیب می‌شوند. برای توضیح این پیوند، نویسنده دو مفهوم کلیدی معرفی می‌کند: «ارزش افزوده»، یعنی ارزش بیانی و اطلاعاتی‌ای که صدا به یک تصویر مشخص اضافه می‌کند، و «سینکرسیس»، ترکیبی از دو واژه‌ی همزمانی و سنتز که به پیوند خودجوش و اجتناب‌ناپذیری اشاره دارد که میان یک رویداد صوتی و یک رویداد تصویری هم‌زمان شکل می‌گیرد. کتاب مباحث خود را در دو بخش و ذیل ده فصل ارائه می‌دهد. بخش اول با عنوان «قرارداد سمعی-بصری» بر این مباحث متمرکز است: ترسیم صدا روی تصویر، انواع حالات شنیدن، چشم‌اندازهای افقی و عمودی بر روابط سمعی-بصری، صحنه‌ سمعی-بصری و صدای واقعی و صدای رندر شده. بخش دوم با عنوان «فراسوی صداها و تصاویر» شامل چهار فصل است: فیلم‌ صدادار: شایسته این نام؛ تلویزیون، ویدیو آرت، موزیک ویدیو؛ به سوی بوطیقای سمعی/کلامی/بصری؛ و فصل آخر، مقدمه‌ای بر تحلیل سمعی-بصری. از زمان چاپ اول در سال 1993، این کتاب به یکی از مهم‌ترین منابع مرجع در حوزه‌ی مطالعات صدا در سینما تبدیل شده و همچنان در برنامه‌های درسی دانشگاهی این حوزه جایگاه ثابتی دارد. هرچند از آن زمان نظریه‌های دیگری در حوزه‌ی مطالعات صدا شکل گرفته‌اند، دقت و ظرافت تحلیلی میشل شی یون هنوز تازگی خود را از دست نداده است. برای دانشجو یا پژوهشگری که می‌خواهد رابطه‌ی صدا و تصویر را نه به‌صورت شهودی بلکه با چارچوبی نظری و دقیق بفهمد، این کتاب همچنان از مهم‌ترین منابع است.