کتاب تاریخ شفاهی مطبوعات ایران

«تاریخ شفاهی مطبوعات ایران» نوشته‌ی فرید قاسمی گ‍ف‍ت‌وگ‍وه‍ای‍ی ب‍ا پ‍ی‍ش‍ک‍س‍وت‍ان روزن‍ام‍ه‌ن‍گ‍اری و مجله‌نگاری و شامل هشت گفت‌وگو است؛ گفتگوهایی که هر یک گوشه‌ای از زوایای تاریخ مطبوعات ایران در نیم قرن اخیر را روشن می‌کند.
بیش از 167 سال از عمر روزنامه‌نگاری به مفهوم امروزی و حدود 98 سال از انتشار نخستین پژوهش مستقل درباره‌ی مطبوعات ایران می‌گذرد. به رغم کوشش‌ها و پژوهش‌های ارجمندی که در این زمینه انجام پذیرفته‌اند، هنوز درباره‌ی برخی از وقایع مطبوعاتی اثر قابل استنادی در دست نیست. از میان هزاران روزنامه‌نگار که از آغاز تاکنون در مطبوعات اشتغال داشته‌اند، شمار اندکی خاطرات و مشاهدات خود را به رشتۀ تحریر در آورده‌اند. برای وقوف به زوایای پنهان و نیمه‌پنهان تاریخ مطبوعات افزون بر منابع مختلف باید به سراغ دست‌اندرکاران روزنامه‌ها و مجله‌ها رفت و برای ثبت آن‌چه در سینه دارند، با آنان به گفت‌وگو نشست و یادداشت‌های‌شان را مکتوب کرد. چرا که دسترسی به منابع دست اوّل و استفاده از آن‌ها قدم نخست برای نگارش تاریخ یک واقعه یا یک دوره‌ی خاص است. اهالی مطبوعات شاهدان عینی بسیاری از رویداد‌ها بوده‌اند؛ آن‌ها یا عامل وقوع یک واقعه‌ی مطبوعاتی بوده‌اند یا از مطلعان پراطلاع محسوب می‌شوند. پس باید به سراغ‌شان رفت و دیده‌ها و شنیده‌هایشان را ثبت کرد. دانسته‌های آن‌ها از صحنه و پشت صحنه‌ی روزنامه‌ها و مجله‌ها، خواندنی، ماندنی و پراهمیت است. فرید قاسمی معتقد است: «درباره‌ی بعضی از موضوعات و وقایع تاریخ معاصر ایران منبع قابل استنادی وجود ندارد. گردآوری اسناد و مکاتبات و سایر مدارک اطلاعاتی در مورد هر واقعه یا یک دوره‌ی خاص، تهیه‌ی سرگذشت‌نامه‌های خودنوشت، گفت‌وگو با برخی از افراد دربار‌ی زندگی و خاطرات حرفه‌ای‌شان، بیان گزارش یک واقعه به وسیله‌ی عامل وقوع و مطلعان و یا نگارش تک‌نگاری‌ها تا حدودی معضل کمبود و نبود را در این زمینه برطرف می‌سازند و موجب می‌شوند که گوشه‌هایی از زوایای تاریک تاریخی روشن گردند.» کتاب «تاریخ شفاهی مطبوعات ایران» قدمی در این راه است که حاصل آن هشت گفت‌وگوست. «گفت‌وگو با غلامحسین صالحیار»، «گفت‌وگو با سیف‌الله وحیدنیا»، «گفت‌وگو با نعمت‌الله جهانبانویی»، «گفت‌وگو با ایرج افشار»، «گفت‌وگو با محمدعلی سفری»، «گفت‌وگو با دکتر علی بهزادی»، «گفت‌وگو با مسعود برزین» و «گفت‌وگو با خسرو شاهانی». هر گفت‌وگو مثل یک پنجره تازه به بخشی از تاریخ مطبوعات ایران در چند دهه‌ی اخیر باز می‌شود و کمک می‌کند تا مخاطب فضای واقعی کار رسانه‌ای، آدم‌ها، جریان‌ها و اتفاقات مهم آن دوره را دقیق‌تر و زنده تر بشناسد.
«تاریخ شفاهی مطبوعات ایران» روایتی جذاب از تاریخ روزنامه‌نگاری در ایران است که مرور دوره‌ای از تاریخ معاصر ایران نیز هست، کتابی خواندنی برای اهالی مطبوعات و علاقمندان به تاریخ و فرهنگ ایران.