کتاب رازهای جدایی
نویسنده:
سعید عقیقی
معرفی کتاب رازهای جدایی
«رازهای جدایی» نوشتهی سعید عقیقی به دنبال تشخیص و پیدا کردن الگوهای روایی و تصویری در هفت فیلم بلند سینمایی اصغر فرهادی است. فیلمهای «رقص در غبار»، «شهر زیبا»، «چهارشنبه سوری»، «درباره الی»، «جدایی نادر از سیمین»، «گذشته» و «فروشنده» در این کتاب بررسی شدهاند.
عقیقی در مقدمهی کتاب عنوان کرده است به دنبال پاسخ به پرسشهایی از این دست است؛ آیا رابطهای میان سینمای کلاسیک و فیلمهای فرهادی وجود دارد؟ آیا رابطهای میان سینمای واقعگرا و فیلمهای فرهادی وجود دارد؟ آیا این دو الگو در فیلمهای فرهادی به شکل همزمان قابل تشخیص است یا نه و در هر صورت به چه شکلی میتوان ساختار کلی روایت را در فیلمهای او توضیح داد؟ نویسنده در فصل ابتدایی در قالب کلیات، راههای تکامل فیلمسازی فرهادی را بررسی میکند و سپس با تاکید بر حرکت ساختار کلاسیک بر بستری واقعگرایانه در هفت فصل، رابطهی چند وجهی فرمولهای کلاسیک و الگوهای واقعگرایی را مشخص میکند. او سینمای فرهادی را حاصل امتزاج دو الگوی رئالیسم و داستانگویی کلاسیک میداند. این موضوع ایدهی کلی کتاب است. منتقد بودن عقیقی به او کمک کرده تا زمانی که از الگوی رئالیسم فرهادی حرف میزند آن را با الگوی رئالیسم مهرجویی، کیارستمی و شهیدثالث مقایسه کند، بنابراین کتاب بر مبنای یک نگرش تاریخی اصطلاح رئالیسم را به سینمای فرهادی نسبت میدهد. در سینمای فرهادی، رابطهای بین یک داستان واقعی و فرمولهایی که از دل سینمای کلاسیک بیرون آمده، وجود دارد. عقیقی معتقد است که واقعیت در سینما همیشه مسئلهی بینندهی ایرانی بوده است و او برخلاف بیننده غربی عادت کرده که واقعیت را بر پرده سینما ببیند. دوستداران فیلم جدید در ایران یعنی بخشی از طبقهی متوسط، نخستین بار با «چهارشنبهسوری» به تماشای تصویری واقعگرایانه از خودشان در فیلمی از اصغر فرهادی نشستند. در این وضعیت تازه، بینندهی طبقه متوسط، تصویر عمومی و فراگیر خودش را در چهارشنبهسوری پیدا میکند. در عین حال، این تصویر تا حدی با تصور فیلمساز از این طبقه که برای نخستین بار به فیلمهای او راه یافته و تا حدی با تصویر فرهنگ مسلط از این طبقه منطبق است.
عقیقی به باور اشتباهی که دربارهی پایانبندی فیلمهای فرهادی وجود دارد نیز اشاره میکند و میگوید: «برخلاف عقیدهی عدهای فیلمهای فرهادی پایان باز ندارند و دارای پایانی کاملا قطعیاند. پایانی قطعی که مواضع آینده قهرمان را معلق نشان میدهند اما نمیشود به آن پایان باز گفت.»
«رازهای جدایی» کتاب تئوریک برای علاقمندان بیشمار سینمای اصغر فرهادی است که نگاهی تازه به فیلمهای این فیلمساز برجسته دارد.
عقیقی در مقدمهی کتاب عنوان کرده است به دنبال پاسخ به پرسشهایی از این دست است؛ آیا رابطهای میان سینمای کلاسیک و فیلمهای فرهادی وجود دارد؟ آیا رابطهای میان سینمای واقعگرا و فیلمهای فرهادی وجود دارد؟ آیا این دو الگو در فیلمهای فرهادی به شکل همزمان قابل تشخیص است یا نه و در هر صورت به چه شکلی میتوان ساختار کلی روایت را در فیلمهای او توضیح داد؟ نویسنده در فصل ابتدایی در قالب کلیات، راههای تکامل فیلمسازی فرهادی را بررسی میکند و سپس با تاکید بر حرکت ساختار کلاسیک بر بستری واقعگرایانه در هفت فصل، رابطهی چند وجهی فرمولهای کلاسیک و الگوهای واقعگرایی را مشخص میکند. او سینمای فرهادی را حاصل امتزاج دو الگوی رئالیسم و داستانگویی کلاسیک میداند. این موضوع ایدهی کلی کتاب است. منتقد بودن عقیقی به او کمک کرده تا زمانی که از الگوی رئالیسم فرهادی حرف میزند آن را با الگوی رئالیسم مهرجویی، کیارستمی و شهیدثالث مقایسه کند، بنابراین کتاب بر مبنای یک نگرش تاریخی اصطلاح رئالیسم را به سینمای فرهادی نسبت میدهد. در سینمای فرهادی، رابطهای بین یک داستان واقعی و فرمولهایی که از دل سینمای کلاسیک بیرون آمده، وجود دارد. عقیقی معتقد است که واقعیت در سینما همیشه مسئلهی بینندهی ایرانی بوده است و او برخلاف بیننده غربی عادت کرده که واقعیت را بر پرده سینما ببیند. دوستداران فیلم جدید در ایران یعنی بخشی از طبقهی متوسط، نخستین بار با «چهارشنبهسوری» به تماشای تصویری واقعگرایانه از خودشان در فیلمی از اصغر فرهادی نشستند. در این وضعیت تازه، بینندهی طبقه متوسط، تصویر عمومی و فراگیر خودش را در چهارشنبهسوری پیدا میکند. در عین حال، این تصویر تا حدی با تصور فیلمساز از این طبقه که برای نخستین بار به فیلمهای او راه یافته و تا حدی با تصویر فرهنگ مسلط از این طبقه منطبق است.
عقیقی به باور اشتباهی که دربارهی پایانبندی فیلمهای فرهادی وجود دارد نیز اشاره میکند و میگوید: «برخلاف عقیدهی عدهای فیلمهای فرهادی پایان باز ندارند و دارای پایانی کاملا قطعیاند. پایانی قطعی که مواضع آینده قهرمان را معلق نشان میدهند اما نمیشود به آن پایان باز گفت.»
«رازهای جدایی» کتاب تئوریک برای علاقمندان بیشمار سینمای اصغر فرهادی است که نگاهی تازه به فیلمهای این فیلمساز برجسته دارد.
درباره سعید عقیقی
سعید عقیقی (متولد ۹ آبان ۱۳۴۹ - کرمانشاه) فیلمنامهنویس، مدرس، منتقد و کارگردان سینما.عقیقی نویسنده سه فیلمنامه هفت پرده و شبهای روشن و صداها است.
دسته بندی های کتاب رازهای جدایی
مقالات مرتبط با کتاب رازهای جدایی
مسابقه ادبی ایران کتاب (اولین دوره)
ادامه مقالهکتاب های مرتبط با رازهای جدایی
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب رازهای جدایی" ثبت میکند