«زیر پوست قصهها» نوشتهی سعید عقیقی با استفاده از نگره مولف، نقد جامعهشناختی و ملاحظات ساختارگرایانه به عنوان الگویی کاربردی به بررسی فیلمهای رخشان بنیاعتماد میپردازد. این کتاب بخشی از یک تحقیق گسترده است که به رابطهی فیلم و واقعیت در سینمای ایران میپردازد؛ در واقع نویسنده به دنبال بسط مفهوم واقعگرایی در سینمای ایران است. نویسنده با تمرکز بر فیلمهایی چون «بانوی اردیبهشت»، «زیر پوست شهر» و «قصهها» به بازنمایی و نقش واقعیت اجتماعی در سینمای بنیاعتماد پرداخته و گریزی هم به مستندهای او زده است. کتاب براساس جستجوی لحن و فضای واقعگرایانه در آثار فیلمساز شکل گرفته است. رابطهی واقعیت و مستندهای بنیاعتماد نیز فصلی جداگانه را به خود اختصاص داده است. در سینمای رخشان بنیاعتماد، هم بخش مستند وجود دارد و هم بخش داستانی که آن هم ریشه در واقعیت اسنادی دارد. عقیقی در این کتاب کوشیده تا برخورد فیلمساز با واقعیت را نشان دهد. او واقعگرایی در آثار بنی اعتماد را با واقعگرایی در آثار سهراب شهید ثالث و همچنین سینمای اصغر فرهادی متفاوت میداند و معتقد است که وظیفهی تحلیلگر است که توضیح دهد واقعگرایی در فیلم «طبیعت بیجان» با واقعگرایی در فیلم «زیر پوست شهر» و همچنین واقعگرایی در فیلم «جدایی نادر از سیمین» چه تفاوتی با هم دارند. از نظر نویسندهی کتاب واقعیتگرایی در سینمای بنیاعتماد، اسنادی، در سینمای شهید ثالث، بکر و در سینمای فرهادی امری کلاسیک است. «زیر پوست شهر» مستندی گزارشی و هشداردهنده است و واقعیت اسنادی آن میان نماهای عمومی از شهر، شخصیتهای بیچهره و گفتار متنی که بیش از سوژه به خود راوی ارجاع میدهد، در نوسان است. این تمهید، یعنی احساس حضور کارگردان به عنوان راوی، فصل مشترک اغلب فیلمهای بنیاعتماد است. گفت و گوی مفصل سعید عقیقی با رخشان بنیاعتماد نیز به عنوان ضمیمه در پایان کتاب آمده است. بنیاعتماد کارگردانی است که کمتر تن به مصاحبه میدهد، او با احساس رضایت از این گفتوگو میگوید: «این تنها یک گفتوگو نبود بلکه شخمزدن و بازنگری در چگونگی کارکردن خودم بود و چیزهای آموزنده زیادی داشت و گفتوگو با کسی بود که لایههای مختلف فیلمهایم را دیده و شناخته بود و اگر مصاحبهی خوبی بوده به دلیل شناخت سعید عقیقی نسبت به کارهایم بوده است.» کتاب شامل هشت فصل است. «واقعیت به عنوان سند»، «واقعیت به عنوان داستان»، «واقعیت به عنوان میزانسن»، «واقعیت و تاریخ: شباهتها و تفاوتها»، «واقعیت پنهان: زنان در آستانه»، «واقعیت و انتزاع: بانوی اردیبهشت»، «واقعیت و اجتماع: زیر پوست شهر» و «واقعیت در گذر زمان: قصهها» عناوین هشت فصل کتاب هستند. «زیر پوست قصهها» کوششی است برای تئوریپردازی و تحلیل سینمای ایران براساس نظریهی مولف که برای علاقمندان به سینمای ایران بهخصوص سینمای رخشان بنیاعتماد جذاب و خواندنی است.
درباره سعید عقیقی
سعید عقیقی (متولد ۹ آبان ۱۳۴۹ - کرمانشاه) فیلمنامهنویس، مدرس، منتقد و کارگردان سینما.عقیقی نویسنده سه فیلمنامه هفت پرده و شبهای روشن و صداها است.