کتاب میان دو جهان

«میان دو جهان: فرار از استبداد؛ زندگی زیر در سایه‌ صدام» مجموعه خاطرات زینب سلبی است. وی فعال حقوق بشر و کارآفرین اجتماعی سرشناس، موسس سازمان «زنان برای زنان بین‌الملل» است؛ سازمانی که به حمایت از زنان بازمانده از جنگ می‌پردازد. او خاطرات خود را از خردسالی آغاز می‌کند. زینب سلبی یازده ساله بود که پدرش به عنوان خلبان شخصی صدام حسین انتخاب شد و زندگی خانواده‌اش با زندگی دیکتاتور درهم تنید. از آن پس، زینب آموخت صدام را «عمو» صدا بزند. زینب یاد گرفت هراس‌هایی را که می‌دید و می‌شنید پاک کند، لبخند مصنوعی بزند و در کنار عموی خود آرام باشد. مادر زینب، آلیا، به دخترش مهارت‌های بقا را آموخت: لبخندی تصنعی، گفتن «بله» به همه چیز، و دفن کردن هراس‌های دیده‌شده در صندوق‌های ذهن. به او می‌گفت «یاد بگیر خاطراتت را پاک کنی». اکنون او خاطراتش را با این کتاب برای همیشه ثبت کرده است. او این خاطرات تصویری پرجزئیات از استبداد را روایت می‌کند: از چشمان کودکی برخوردار، نوجوانی سرکش، همسری که به او تعدی شده و سرانجام شخصیتی عمومی که برای غلبه بر همان مهارتی می‌جنگد که روزی جانش را نجات داده بود: سکوت. پس از آنکه زینب برای ازدواجی که از پیش ترتیب‌ داده شده بود، عراق را ترک می‌کند و به آمریکا می‌رود، با شکلی دیگر از سرکوب روبه‌رو می‌شود. او در دل این کشمکش، با آسیب‌های روانی خود و انتخاب‌های پدر و مادرش برای محافظت از برادرانش در برابر صدام دست‌وپنجه نرم می‌کند و سرانجام سرنوشت خود را به دست می‌گیرد تا مدافع زنانی شود که در جنگ مورد تجاوز قرار گرفته‌اند. شاید بتوان گفت که درون‌مایه‌ی کتاب جستجوی حقیقت است و فهم ما را از مضامین جهانی قدرت، ترس، سرکوب جنسی و این پرسش عمیق می‌کند که: چطور گذاشتی این‌ها برای ما اتفاق بیفتد؟ در مجموع، این کتاب برساخته از روایت‌هایی است که ادبیات خاطره‌نگاری را فراتر از یک زندگی‌نامه‌ی شخصی، به مسائل سیاسی و اجتماعی برمی‌کشد، نه صرفا درباره‌ی عراق یا صدام، بلکه درباره‌ی بلاهایی که ترس مزمن بر روح انسان می‌آورد و در نهایت اینکه در این بین چگونه یک زن می‌تواند از دل آن همه خاموشی و سکوت، صدایی برای هزاران زن دیگر بشود.