کتاب ترک های روی دیوار

«ترک‌های روی دیوار (هفت جستار در سینمای اصغر فرهادی)» نوشته‌ی کیوان میرمحمدی مجموعه‌ای از نقدها و تفسیرها در باب فیلم‌های اصغر فرهادی است. در این کتاب هفت فیلم رقص در غبار، شهر زیبا، چهارشنبه‌سوری، درباره‌ی الی، جدایی نادر از سیمین، گذشته و فروشنده در فصل‌های جداگانه بررسی و تفسیر شده‌اند. هدف نویسنده از تحلیل فیلم‌های فرهادی بررسی کارنامه‌ی او و نشان دادن روند تکاملی و رو به رشد سینمای اوست. میرمحمدی در این کتاب کوشیده تا در هفت جستار، خطوطی از آناتومی سینمای اصغر فرهادی را ترسیم کند. این جستارها علاوه بر بررسی مضامین مشترک و تحلیل سیر تکاملی سینمای فرهادی، به وجود تفاوت‌های زیبایی‌شناسی در شیوه‌ی کارگردانی و تغییر نگرش او نسبت به جامعه و پیچیدگی‌های آن نیز می‌پردازد.
در بررسی کارنامه‌ی یک فیلمساز روش‌های مختلفی وجود دارد. یکی از روش‌ها بررسی فیلم به فیلم است. در این روش هر اثر جداگانه تحلیل و نقد می‌شود. روش دوم تحلیل موضوعی است؛ در این روش براساس مضامین مشترک، نقد بر نوعی نگاه تطبیقی و مقایسه‌ای میان فیلم‌ها استوار است؛ روشی که بر رفت و آمدها و سرک کشیدن‌های مداوم در میان تمام فیلم‌های کارگردان شکل می‌گیرد. در این شیوه، منقد می‌تواند به هر فیلمی آزادانه سرک بکشد و خود را به یک فیلم محدود نکند. بنابراین، منتقد به دنبال تم‌ها و نشانه‌های تصویری است که او را به دنبال خودشان می‌کشانند. در این روش، الگوها، شباهت‌ها و موتیف‌های تکرارشونده و تکرارپذیر راهنمای منتقد است. کیوان میرمحمدی در این کتاب روشی میان این دو را انتخاب کرده است. یعنی اساس کتاب بر تحلیل فیلم به فیلم استوار است و هر فصل را به یک فیلم اختصاص داده است. با این حال، هر گاه به تم‌ها، مفاهیم مشترک و یا عناصر مشابه در آثار فرهادی رسیده برای حفظ انسجام موضوع، گسترش نگاه تطبیقی و کشف اشتراک‌ها و افتراق‌ها به فیلم‌های دیگر او نیز اشاره می‌کند. این نگاه مقایسه‌ای فصل به فصل کم‌رنگ‌تر می‌شود و در فصل پایانی به کمترین حد خود می‌رسد، چرا که بسیاری از این موضوعات در فصل‌های پیشین تحلیل شده‌اند.
نویسنده¬ی کتاب هر¬ چند نقد را بر بنیاد نشانه‌شناسی استوار می¬کند اما به آن محدود نمی‌ماند و تحلیل فیلمیک را پابه‌پای بررسی محتوایی پیش می‌برد تا از فراسوی آن معنای دقیق‌تر و جامع‌تری از مفهوم نقد و اساسا خوانش فیلم ارائه دهد. از این‌رو، در این اثر آن‌جا که فرم اولویت می‌یابد زیبایی‌شناسی راهگشاست و هرگاه محتوا اولویت پیدا می‌کند، فیلم‌ها بر بستری از واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی بررسی می‌شوند.
«ترک‌های روی دیوار» برای علاقمندان به سینمای اصغر فرهادی کتابی جالب و خواندنی است که نکات تازه‌ای را از دل فیلم‌های این کارگردان موفق سینمای ایران، بیرون کشیده است.