کتاب هنر پیانو

کتاب «هنر پیانو: یادداشت‌های یک معلم» به قلم هانریش نئوهاوس، متمرکز بر شرح شیوه‌ی آموزش پیانو برای استادان پیانو است که ذیل آن به مباحث نظری حول موسیقی، مانند درک موسیقایی نیز می‌پردازد. به گفته‌ی خود هانریش نئوهاوس، این کتاب نه برای نوابغ، بلکه برای «معلم متوسط پیانو و شاگردانش» نوشته‌ شده است. کتاب با فصلی به نام «تصویر هنری یک اثر موسیقایی» آغاز می‌شود که در واقع بیانیه‌ی فکری کل کتاب است. نویسنده معتقد است پیش از هر تمرین فنی و تکنیکی، نوازنده باید ساختار و معنای اثر را به‌طور عقلانی و عمیق درک کند، درست همان‌طور که باید زبان یک متن را پیش از خواندنش بفهمد. جمله معروفش که در کتاب تکرار می‌شود همین را می‌رساند: «خودت را در موسیقی نیابی، بلکه موسیقی را در خودت بیابی.» یعنی تکنیک وسیله‌ای برای بیان یک تصور هنری از پیش شکل‌گرفته است، نه هدفی مستقل از آن. فصل‌های بعدی به ریتم و سپس به کیفیت صدا اختصاص دارند. نویسنده به‌طور مفصل درباره‌ تنوع رنگ صوتی و اینکه چگونه پیانیست باید گوشش را برای شنیدن ظرافت‌های صدا تربیت کند، می‌نویسد. فصل مربوط به تکنیک، که طولانی‌ترین بخش کتاب است، به زیربخش‌های متعدد تقسیم می‌شود: ملاحظات عمومی، اطمینان به‌عنوان پایه آزادی حرکت، دستگاه حرکتی بدن، آزادی از تنش عضلانی، انگشت‌گذاری و پدال. نویسنده در این بخش‌ها بارها تأکید می‌کند که تنش و ترس، نه ضعف انگشتان، ریشه‌ی اصلی بسیاری از مشکلات فنی نوازندگان است. فصول پایانی رابطه‌ی معلم و شاگرد و زندگی هنری را بررسی می‌کنند. در این فصول تجربه‌ی چندین دهه تدریس هاینریش نئو هاوس در مسکو را منعکس می‌کنند و پر از خاطرات شخصی و مشاهداتوی از شاگردانش، از ضعیف‌ترین‌ها تا نابغه‌هایی مثل گیلس و ریشتر، است. سبک نوشتار کتاب رسمی یا آکادمیک نیست؛ او خودش صراحتا می‌گوید نویسنده نیست، بلکه پیش از هر چیز نوازنده و سپس معلم است. همین صداقت باعث شده کتاب لحنی گفتاری و گاه طنزآمیز داشته باشد، آمیخته با ارجاع‌های مکرر به پیانیست‌های معاصرش عمدتا روس‌ها که با تحسین از آن‌ها یاد می‌کند.