کتاب مبانی اقتصادسنجی (جلد دوم)

کتاب «کتاب مبانی اقتصادسنجی» نوشته‌ی دامودار گجارتی، یکی از جامع‌ترین و معتبرترین کتب آموزشی در حوزه‌ی اقتصادسنجی است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای پلکانی و گام‌به‌گام طراحی شده تا برای مخاطبان مختلف قابل استفاده باشد، هرچند مخاطبان اصلی این کتاب دانشجویان می‌باشند. به لحاظ محتوا، فصل مقدماتی کتاب، به تعریف اقتصادسنجی و جایگاهش در ترکیب نظریه‌ی اقتصادی و داده‌های واقعی می‌پردازد. سپس کتاب با مدل رگرسیون دومتغیره آغاز می‌شود و روش کمترین مربعات معمولی (OLS) را معرفی می‌کند روشی که با وجود سادگی محاسباتی، ویژگی‌های آماری مطلوبی دارد. در ادامه، کتاب با افزودن فرض نرمال‌بودن جمله اخلال، این مدل را به مدل رگرسیون خطی کلاسیک نرمال بسط می‌دهد که امکان آزمون فرضیه را برای باقی کتاب فراهم می‌کند. پس از این، کتاب به بسط‌های مدل دومتغیره اختصاص دارد: رگرسیون از مبدأ، مقیاس‌بندی واحدها و صورت‌های تابعی گوناگون مثل مدل‌های لگاریتمی دوگانه، نیم‌لگاریتمی و معکوس. از این نقطه، کتاب به رگرسیون چندمتغیره گسترش می‌یابد و مسائل کلاسیک اقتصادسنجی را یکی‌یکی باز می‌کند: هم‌خطی چندگانه (وقتی متغیرهای توضیحی با هم همبستگی بالایی دارند)، ناهمسانی واریانس (وقتی واریانس جمله اخلال ثابت نیست)، و خودهمبستگی (وقتی مشاهدات متوالی به هم وابسته‌اند، با معرفی آماره دوربین واتسون برای تشخیص آن). متغیرهای مجازی برای گنجاندن ویژگی‌های کیفی در مدل‌های کمّی هم در همین بخش جا می‌گیرند. بخش‌های پیشرفته‌تر کتاب به مباحثی مثل مدل‌های لاجیت و پروبیت برای متغیرهای وابسته کیفی، اقتصادسنجی سری‌های زمانی (شامل مدل‌های خودرگرسیو و انتظارات تطبیقی)، و معادلات هم‌زمان می‌پردازند جایی که چند متغیر به‌طور متقابل یکدیگر را تعیین می‌کنند و روش‌های معمول OLS دیگر کافی نیست. کتاب همچنین چند پیوست فنی برای اثبات قضایا و مرور جبر ماتریسی دارد که به دلیل سنگین بودن این مباحث از متن اصلی جداشده و در پیوست قرار گرفته‌اند. به خاطر همین توضیح مفاهیم پیچیده آماری بدون تکیه بر جبر ماتریسی یا حسابان در بدنه اصلی متن، و وانهادن آن‌ها به پیوست‌ها برای خواننده‌ای که مایل به ورود عمیق‌تر است، باعث شده است که دانشجویان ضعیف‌تر در ریاضیات نیز بتوانند از کتاب استفاده کنند. همچنین کتاب مملو از مثال‌های عینی و داده‌های واقعی است که به یادگیری هرچه بهتر مباحث کمک می‌کنند.