1. خانه
  2. /
  3. کتاب جادوگر

کتاب جادوگر

3.3 از 1 رأی

کتاب جادوگر

the collected works
انتشارات: قطره
ناموجود
120000
معرفی کتاب جادوگر
«جادوگر» از آن نمایشنامه‌هایی است که امر ماورایی را وارد جهان انسان‌ها می‌کند، اما خیلی زود معلوم می‌شود سرچشمهٔ اصلی تاریکی لزوما جادو نیست. تامس میدلتون، نمایشنامه‌نویس برجستهٔ دورهٔ جاکوبی، در این تراژیکمدی جهانی می‌سازد که در آن شهوت، حسادت، فریب، انتقام و میل به سلطه در کنار طلسم و جادو عمل می‌کنند؛ تا جایی که تشخیص اینکه کدام نیرو خطرناک‌تر است، دشوار می‌شود. نمایشنامه احتمالا در حدود ۱۶۱۵ و ۱۶۱۶ نوشته و توسط گروه «مردان شاه» در بلک‌فرایرز اجرا شده است. متن آن در زمان میدلتون به چاپ نرسید و تا سال ۱۷۷۸ در قالب نسخه‌ای خطی باقی ماند. داستان در راونا می‌گذرد و با چند رشتهٔ روایی هم‌زمان پیش می‌رود. سباستین پس از غیبتی درمی‌یابد ایزابلا، زنی که با او پیمان ازدواج داشته، اکنون همسر آنتونیو شده است. در سوی دیگر، مناسبات دوک و دوشس و مجموعه‌ای از دسیسه‌های عاطفی و سیاسی، فضایی می‌سازد که در آن وفاداری و خیانت به‌آسانی جای خود را عوض می‌کنند. در کنار این جهان اشرافی، هکاته و گروه جادوگرانش حضور دارند؛ شخصیت‌هایی که میدلتون آن‌ها را صرفا نشانه‌هایی ترسناک در حاشیهٔ نمایش نگه نمی‌دارد، بلکه برایشان صحنه، آواز، آیین و نوعی زندگی جمعی عجیب می‌سازد. همین حضور گسترده، «جادوگر» را به یکی از نمونه‌های قابل‌توجه بازنمایی جادوگری در تئاتر اوایل قرن هفدهم تبدیل کرده است. تنش اصلی نمایشنامه میان دو نوع شر شکل می‌گیرد: شری که ظاهرا از قلمرو سحر و نیروهای اهریمنی می‌آید و شری که انسان‌ها با میل و ارادهٔ خود تولید می‌کنند. هکاته می‌تواند طلسم بسازد، اما بسیاری از شخصیت‌های محترم و صاحب‌منصب بدون نیاز به جادو نیز در فریب‌کاری، سوءاستفاده و دست‌کاری دیگران مهارت دارند. به همین سبب، نمایشنامه را می‌توان فراتر از داستانی دربارهٔ ساحره‌ها خواند. پژوهشگران در آن پژواک‌هایی از اضطراب‌های سیاسی و جنسی دربار جیمز اول نیز دیده‌اند؛ به‌ویژه رسوایی‌هایی که در دههٔ ۱۶۱۰ انگلستان را درگیر کرده بود. میدلتون جهان دربار و جهان جادو را چنان کنار هم قرار می‌دهد که فساد سیاسی گاه از مناسک جادوگران نیز نامأنوس‌تر به نظر می‌رسد. «جادوگر» از نظر ساختمان نمایشی بی‌نقص نیست. تعدد پیرنگ‌ها سبب می‌شود بعضی خطوط روایی فشرده یا ناهموار پیش بروند و بخش‌های مربوط به هکاته همیشه به‌طور طبیعی در شبکهٔ اصلی ماجرا حل نشوند. بااین‌حال، همین ناهمگونی بخشی از جذابیت تاریخی اثر است: نمایشنامه میان تراژدی، کمدی، دسیسهٔ درباری و نمایش آیینی حرکت می‌کند و از ثبات ژانری سر باز می‌زند. نسبت آن با «مکبث» نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ دو آواز جادوگران که در متن «مکبث» تنها با آغازشان مشخص شده‌اند، به صورت کامل در «جادوگر» دیده می‌شوند و همین امر بحثی دیرپا دربارهٔ نقش احتمالی میدلتون در بازبینی نسخهٔ نمایشی «مکبث» پدید آورده است. نسخهٔ فارسی «جادوگر» با ترجمهٔ نیما عیسی‌پور در نشر قطره و در مجموعهٔ «جامانده‌ها» منتشر شده و پسین‌گفتاری از محمد رضایی‌راد نیز همراه آن است. عنوان «جامانده‌ها» برای چنین متنی مناسب به نظر می‌رسد: نمایشی که چند قرن زیر سایهٔ آثار مشهورتر تئاتر جاکوبی مانده، اما وقتی دوباره خوانده می‌شود پرسش آشنایی پیش می‌کشد؛ اگر جادوگران واقعا سرچشمهٔ شر باشند، با انسان‌هایی چه باید کرد که بدون هیچ طلسمی همان کار را بهتر انجام می‌دهند؟
درباره تامس میدلتون
درباره تامس میدلتون
توماس میدلتون یا تامس میدلتون (1۵۸۰ - ژولای ۱۶۲۷) نمایشنامه نویس و شاعر دوره ی جاکوبین ادبیات انگلستان است. او از جمله معدود دراماتیست‌های رنسانس است که در تراژدی و کمدی به موفقیت یکسان دست پیدا کرد. او در لندن به دنیا آمد. پدرش ابتدا یک آجرچین بود که بعدها به مال و منال دست پیدا کرد. املاک او اتفاقاً درست چسبیده به سالن تئاتر کرتن بود. میدلتون در کودکی پدر خود را از دست داد و مادرش دوباره ازدواج کرد اما ازدواج مادر مشکلات حقوقی زیادی برای خانواده دست و پا کرد. میدلتون، پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه، در سال ۱۶۹۸، در دانشگاه آکسفورد ثبت نام کرد. یک سال قبل، یعنی وقتی هفده ساله بود، نخستین نوشته اش به نام «خرد سلیمان» را به چاپ رسانده بود. دوران دانشجویی در آن زمان، با تئاتر گره خورده بود. دانشجویان برای تمرین سخنوری و بیان نظرات خود در چارچوبی بلیغ و فصیح به الگویی نیاز داشتند که تئاتر این الگو را برایشان فراهم می‌کرد. برخی حتی، با هنرپیشگی، چنین فصاحتی را در عمل تجربه می‌کردند. با این همه، میدلتون، آکسفورد را، بی آن که از آن مدرکی بگیرد ترک می‌کند. نوشته‌های فیلیپ هنزلاو، نشان می‌دهد، که پیش از ۱۶۰۲، میدلتون برای یک کمپانی تئاتر نمایشنامه می‌نوشته و همه وقت خود را در لندن، و با هنرپیشه‌ها می‌گذرانده است.

قسمت هایی از کتاب جادوگر

سباستین: سه سالی را که در جنگ سپری کردم، آسایش را برای همیشه از من ربوده است. فرناندو: صبور باشید، آقا. سباستین: طبق عهدی که در برابر خدا و همه ی فرشتگان بسته شد، این زن همسر من است، آقا(۱). فرناندو: باور من نیز چنین است، لیکن اکنون چاره چیست؟ می بینی که او از دست شده و کس دیگری او را تصاحب کرده است. سباستین: همین عذابم می دهد. فرناندو: امروز که نخستین روز بازگشت توست، شوربختانه روز نخست وصلت او نیز هست. عموی او، حاکم راونا، نظر مساعدی نسبت به داماد دارد، چرا که او خوش محضر و به غایت خوش خو ست. سباستین: بسان شیطانی که به جلد برّه ای درآمده. فرناندو: این وصلت در چنان طرفة العینی رخ داد که نمی توانم باور کنم بانو عاشق دلخسته اش باشد. گرچه شاید برای آبروی خود تن به این ازدواج داده، حال قصد دارد تا نقش همسری صادق و وظیفه شناس را بازی کند. سباستین: بسیار کارها دارم که باید به سرمنزل برسند؛ چیزی مپرس چون سودی در بر ندارد جز آن که وظیفه ات را فروگذاری. این که چه در سر می پرورم سودی عاید احدی نمی کند، نه از آن روی که این راز من است. دیگر یارای ماندن ندارم، می روم. ولوله ای چنان غریب در من افتاده است و تا آن دم که مرگ مرا درنرباید و بر خاکم نیفکند، این هفت سال را چشم بر هم نخواهم نهاد؛ این کم ترین رنجی ست که بر جان خواهم کشید، آقا. سباستین خارج می شود. فرناندو: این آرزو بدان حد خطرناک است که نمی توان نادیده اش انگاشت. چونان زخمی ست که کارش از درمان گذشته است؛ پلیدی های عشق جان آدمی را عمیقا می خراشند. کسی را یارای قضاوت آن نیست، الّا شوربختی که از رنج آگاه است، کسی که رنج های جانکاه بر خاک سیاهش نشانده است. برای آنانی که در ساحل امن و سلامت اند و در عشق لذت می جویند دردهایی هست که توان تحمل شان را ندارند. نه، نه آن اندازه که به اندیشه می آید. به راستی به حالش افسوس می خورم. او با ماخولیای عشقش در چنین هنگامه ی ضیافتی خون دل می نوشد. صداها خاموش می شوند. گویی ضیافت عروسی آغاز گشته است. آیا قیل و قال سرمستان صحنه اش هنوز فرانرسیده؟ در چنین سرخوشی ای هم چنان نسیان است که حکم می راند، و شکم بارگی ست که فرمان می دهد؛ و پس این وصلتی ست که در پیاله های لبالب پر و شکم های در حال ترکیدن تقدیس می شود. گاسپرو و خدمتکار وارد می شوند. گاسپرو: بانو کجاست، پسرجان؟ خدمتکار: چندان دور نیست. گاسپرو: به تو می گویم کجاست؟ برو و او را به این جا بیاور! [خدمتکار خارج می شود.] [کناره گویی] او را دست به سرش خواهم کرد. [رو به فرناندو] دوک اکنون برخاسته است، عالی جناب. فرناندو: از شنیدنش خشنودم. انگار که کم نوشیده است، گرچه فکر می کنم هرچه کم تر بنوشد برایش بهتر ا ست.

اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب جادوگر" ثبت می‌کند